Cơ cở khoa học

Có nhiều loại kim RFA, kim chùm là một trong những loại kim thường dùng

Đốt sóng cao tần RFA (radio-frequency ablation) là phương pháp phá hủy nhu mô khối u bằng nhiệt của dòng điện dao động với tần số 200-1200 kHz. Người ta đặt một điện cực ở trung tâm khối u và duy trì nhiệt độ phá hủy từ 60 -100°C. Dòng điện từ máy được truyền vào khối u qua một điện cực dạng kim (needle electrode), dòng sóng radio được truyền vào đầu kim và sinh nhiệt. Nhiệt do ma sát làm khô mô xung quanh dẫn đến làm mất nước trong tế bào và hoại tử đông khối u.

Minh họa hoạt động sinh nhiệt của kim đốt trong khối u

Phương pháp có chỉ định tốt với các khối u nhỏ hơn 3cm. Với các khối u lớn hơn, phải dùng hai kim một điện cực hoặc kim có chùm 3 điện cực. Kết quả theo nhiều tác giả rất khả quan, tuy nhiên phải theo dõi và làm nhiều lần. Hiện nay có xu hướng kết hợp với nút hoá chất động mạch gan.
Hiệu quả và lợi ích

Tùy thuộc vào kích thước của khối u, RFA có thể được thực hiện 1 hay nhiều lần với mục đích hủy toàn bộ khối u. Thông thường, tổn thương có kích thước dưới 3 cm đòi hỏi 1 hoặc 2 lần điều trị, những tổn thương trên 4 cm có thể cần đến 5 hoặc 6 lần điều trị để có được ranh giới an toàn của việc điều trị ung thư (cách bờ khối u ≥1 cm). Việc quyết định điều trị lại cho bệnh nhân khi có bằng chứng còn sót mô ung thư trên hình ảnh chụp cắt lớp điện toán sau 1 tháng. Trong ung thư gan nguyên phát, khi kích thước u nhỏ (<3,5 cm), tỉ lệ sống trung bình sau 1, 3, và 5 năm điều trị RFA tương ứng là 94%, 68%, và 40%. Theo các báo cáo trên thế giới, thủ thuật này rất ít khi gây biến chứng nặng, tỉ lệ biến chứng nhẹ khoảng 2-3%.

Khối HCC trước RFA trên CTscanner

Sau RFA 1.5 giờ, khối u hoại tử

Quy trình thực hiện

Sau khi đã có chẩn đoán xác định là ung thư gan nguyên phát hoặc từ vị trí khác di căn đến, thực hiện các xét nghiệm như một trường hợp chuẩn bị phẫu thuật thông thường, bác sĩ phẫu thuật sẽ đánh giá tình trạng bệnh để xét chỉ định và đưa ra kế hoạch điều trị. Thủ thuật thường được thực hiện trong phòng hình ảnh can thiệp (interventional room) hoặc tại phòng mổ (RFA qua da dưới hướng dẫn của siêu âm, qua nội soi ổ bụng hoặc mổ hở). Thủ thuật được thực hiện qua da, qua nội soi ổ bụng hoặc ngay trong lúc mổ bụng. RFA qua da với an thần nhẹ và gây tê tại chỗ, sau khi rạch một vết nhỏ trên da, kim điện cực được đưa vào vị trí u đã xác định trước dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc chụp điện toán cắt lớp (CT-scan), khi vị trí kim đã chắc chắn (đầu kim đâm xuyên vào khối u khoảng 10 mm), thì kích hoạt máy để sinh nhiệt, thời gian hoạt động của máy khoảng 6 phút. Thời gian thực hiện thủ thuật trung bình cho 1 đợt điều trị kéo dài từ 20 đến 30 phút. Sau thủ thuật bệnh nhân được nằm theo dõi tại phòng hồi sức hoặc hậu phẫu khoảng 6 giờ, dùng thuốc giảm đau, kháng sinh dự phòng và bệnh nhân có thể xuất viện ngay trong ngày.

Đưa điện cực RFA vào khối u gan dưới hướng dẫn siêu âm Đưa điện cực RFA vào khối u gan dưới hướng dẫn CTscanner

Chỉ định

- RFA là một phương pháp điều trị u gan đang được nghiên cứu, và đến nay vẫn chưa có chỉ định rõ ràng. RFA vẫn bị giới hạn ở những bệnh nhân quá chỉ định cắt gan.

- Có ≤4 tổn thương nhỏ (<5 cm) của ung thư gan nguyên phát hoặc u di căn từ ung thư đại trực tràng mà không còn chỉ định phẫu thuật cắt gan.

Nghiên cứu 10 năm về RFA đăng trên tạp chí Am J Gastroenterol tiến hành với 2.982 lượt RFA trên 1.170 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan, với thời gian theo dõi trung bình 38.2 tháng thấy: – Tỷ lệ sống sau 5 và 10 năm là 60,2% và 27,3%; Tỷ lệ tiến triển tại khối u đã RFA sau 5 và 10 năm là 3,2% và 3,2%. – Tỷ lệ tái phát xa (ngoài vị trí khối u đã RFA) sau 5 và 10 năm là 74,8% và 80,8%.

Chống chỉ định

- Bệnh ngoài da vùng thực hiện thủ thuật
– Có bệnh ác tính khác đang tiến triển
– Xơ gan hoặc suy gan nặng
– Tăng áp lực tĩnh mạch cửa hoặc huyết khối tĩnh mạch cửa
– Rối loạn tâm thần
– Dưới 18 tuổi
– Đang mang thai
– Bệnh phổi nặng
– Nhiễm trùng nặng
– Rối loạn đông máu kháng trị
– Tổn thương lớn (>5 cm) (tương đối)
– Nhiều tổn thương (>4 tổn thương) (tương đối)
– U nằm cạnh mạch máu lớn, màng ngoài tim, cơ hoành, hoặc tạng khác (tương đối)

Theo Ths. Bs. Ngô Lê Lâm
Khoa Chẩn đoán Hình ảnh – BV Bạch Mai

Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vừa thực hiện thành công phương pháp mới trong điều trị ung thư gan bằng hạt vi cầu phóng xạ.

GS.TS Mai Trọng Khoa, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu cho biết, hiện nay số lượng người mắc bệnh ung thư gan ở Việt Nam đang có xu hướng tăng cao. Vì vậy, nhu cầu điều trị ung thư gan rất lớn và là thách thức lớn của ngành y tế.

Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã áp dụng thành công phương pháp mới điều trị ung thư gan bằng hạt vi cầu phóng xạ. Đây là kỹ thuật an toàn, hiệu quả điều trị cao. Đã có 3 người bệnh được điều trị bằng kỹ thuật mới đạt kết quả khả quan và ra viện trong tình trạng sức khỏe tốt, không có các tai biến, biến chứng trong và sau quá trình tiến hành kỹ thuật.

“Điều trị ung thư gan bằng hạt vi cầu phóng xạ có kích thước nhỏ, những hạt này sẽ được đưa vào động mạch gan đến đúng vị trí nuôi khối u. Những hạt này phát ra tia bức xạ beta với tên gọi là hạt vi cầu phóng xạ Y-90. Khi hạt vi cầu đến khối u sẽ phát tia phóng xạ và tiêu diệt tế bào ung thư. Tia bức xạ từ hạt vi cầu cũng đồng thời sẽ khiến việc lưu thông dẫn máu vào bị cản trở, nghẽn tắc làm cho khối u bị tiêu diệt. Đây là phương pháp điều trị vi cầu phóng xạ chọn lọc, các tế bào ung thư gan được tiêu diệt chọn lọc nhất, còn các tế bào lành xung quanh được bảo vệ an toàn nhất”, GS.TS Mai Trọng Khoa cho hay.

GS. TS Mai Trọng Khoa cũng khẳng định, đây là kỹ thuật khó, trên thế giới chỉ có một số nước có thể làm được. Ở Việt Nam, hiện có 2 bệnh viện thực hiện thành công là Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu (Bệnh viện Bạch Mai) và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Tuy nhiên, để thực hiện phương pháp này cần có sự phối hợp nhiều chuyên ngành về ung thư, y học hạt nhân, điện quang can thiệp… và hệ thống máy móc thiết bị hiện đại. Hiện nay chi phí điều trị bằng phương pháp này khá cao trong khi bảo hiểm y tế vẫn chưa thanh toán.

Theo VOV

Bệnh ung thư gan là loại ung thư thường gặp thứ 6 và có số người tử vong cao thứ 2 trong số các bệnh ung thư trên toàn cầu.

Theo các nhà khoa học, có một số thói quen sinh hoạt và những căn bệnh có thể diễn tiến thành ung thư gan. Theo đó, một số nhóm người đặc biệt dễ mắc ung thư gan và có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn những người khác.

Người hút thuốc lá

Thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư phổi, ung thư dạ dày… và nó cũng là tác nhân dẫn đến ung thư gan. Các nhà nghiên cứu cho rằng hút thuốc lá thường xuyên cộng với lượng hút trong ngày nhiều và thời gian hút thuốc kéo dài là nguy cơ rất cao gây nên bệnh ung thư gan.

Người nghiện rượu

Rượu là nguyên nhân phổ biến nhất gây nên bệnh ung thư gan. Người nghiện rượu có nguy cơ mắc ung thư cao rất cao và thời gian sống của người nghiện rượu cũng rút ngắn so với người bình thường khoảng 10 năm.

Người mắc bệnh béo phì

Béo phì chính là nguyên nhân làm tích tụ lượng mỡ trong gan gây nên chứng gan nhiễm mỡ rồi từ đó dẫn đến xơ gan. Những tiến triển này chính là nguyên nhân đưa người bệnh đến gần hơn với nguy cơ ung thư gan.

Người mắc bệnh đái tháo đường

Theo thống kê của các tổ chức y tế, số người mắc bệnh ung thư gan trên toàn thế giới đang gia tăng chóng mặt song song với việc gia tăng của bệnh đái tháo đường bởi virus viêm gan C có thể tương tác với bệnh đái tháo đường để gây nguy cơ ung thư gan

Các nhà khoa học cũng cho rằng, người mắc bệnh đái tháo đường có nguy cơ mắc bệnh ung thư gan cao gấp 3 lần so với người không mắc.

Người bị nhiễm virus viêm gan C

Viêm gan C là căn bệnh khá nguy hiểm hơn nhiều vì nguy cơ viêm gan C phát triển thành xơ gan và ung thư gan lên đến 90%. Khi viêm gan C tiến triển thành bệnh xơ gan, từ 8 – 10 năm sau bệnh sẽ có nguy cơ chuyển thành ung thư gan. Theo ước tính, khoảng thời gian trung bình của người bệnh từ lúc mắc viêm gan C phát triển thành bệnh ung thư gan là 28 năm.

Người bị nhiễm virus viêm gan B

Những người mắc bệnh viêm gan B mạn tính có thể tiến triển thành xơ gan và ung thư gan. Theo các nhà khoa học, có khoảng 10 – 20% bệnh nhân xơ gan có thể biến chứng thành ung thư. Nguy cơ ở những người nhiễm virus viêm gan B có khả năng mắc ung thư gan cao gấp 200 lần so với người bình thường.

Theo Kiến thức

Tốn hàng trăm triệu mỗi năm vì điều trị viêm gan B

Các chuyên gia ước tính, trung bình người nhiễm virus viêm gan B (hepatitis B) phải tiêu tốn khoảng 60 – 200 triệu đồng tiền thuốc mỗi năm và thời gian điều trị kéo dài từ 1 – 2 năm.

Theo ông Đặng Quang Tấn, bệnh viêm gan B do virus viêm gan B gây nên. Bệnh gây tổn thương tế bào gan và dẫn đến hậu quả là viêm gan mạn tính, xơ gan, ung thư gan. Bệnh viêm gan B là nguyên nhân hàng đầu của ung thư gan, 25% bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B sẽ diễn tiến biến chứng xơ gan, ung thư gan nếu không được điều trị; 100% ung thư gan ở trẻ em là do viêm gan B. Virus viêm gan B chủ yếu lây qua đường máu, lây từ mẹ sang con trong khi sinh hoặc quan hệ tình dục không an toàn.

Bộ Y tế khuyến cáo, hiện nay chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu nào đối với bệnh viêm gan B. Tiêm phòng vaccine viêm gan B được xem là biện pháp hữu hiệu nhất phòng tránh căn bệnh nguy hiểm này. Theo đánh giá của Chương trình tiêm chủng Mỹ, khoảng 80% trẻ bú mẹ bị nhiễm virus viêm gan B từ mẹ khi sinh, 30 – 50% trẻ nhiễm trước 5 tuổi sẽ trở thành người mang virus mạn tính, trong khi đó ở người lớn nhiễm mới virus viêm gan B chỉ 6 – 10% có nguy cơ trở thành viêm gan mạn tính. Chính vì vậy, việc tiêm phòng bệnh viêm gan B được khuyến cáo áp dụng thường quy ngay khi sinh.

Trẻ cần được tiêm phòng vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh

 Vaccine phòng viêm gan B đã được ghi nhận an toàn và có hiệu quả cao. Có thể có trường hợp phản ứng nhẹ sau khi tiêm như cảm giác đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại chỗ tiêm (ở khoảng 15% người lớn, 5% trẻ em), sốt nhẹ (khoảng 1 – 6%). Những phản ứng dị ứng cũng như biến chứng do vắcxin này là rất hiếm như nổi ban, khó thở chiếm tỷ lệ khoảng 1/600.000 liều. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), không có phản ứng phụ nào nghiêm trọng do vaccine viêm gan B gây ra.

Tiêm chủng vaccine để bảo vệ sức khoẻ của trẻ

Tổ chức Y tế khuyến cáo tất cả trẻ đẻ ra cần được tiêm phòng vaccine viêm gan B càng sớm càng tốt ngay sau khi sinh, tốt nhất trong vòng 24 giờ đầu. Tiêm vaccine cho trẻ trong 24 giờ đầu sau sinh là cách tốt nhất để phòng lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con giúp bảo vệ phòng lây truyền từ mẹ sang con từ 80 – 85%.

Mọi lứa tuổi đều có thể nhiễm virus viêm gan B. Người nhiễm virus viêm gan B ở độ tuổi càng trẻ thì nguy cơ gây viêm gan mạn tính hoặc ung thư gan sau này càng cao. Trẻ dưới 6 tuổi khi bị nhiễm virus viêm gan B hầu như đều dẫn tới viêm gan mạn tính. Đặc biệt, có tới 80 – 90% trẻ đẻ ra bị nhiễm virus viêm gan B trong thời một năm đầu đời và 30 – 50% trẻ bị nhiễm virus viêm gan B trước 6 tuổi sẽ có viêm gan mạn tính sau này.

Ngoài ra, việc tiêu thụ nhiều thực phẩm dễ bị ảnh hưởng bởi độc tố aflatoxin như ớt, tiêu đen… cũng làm gia tăng nguy cơ bệnh.