Theo các bác sỹ dinh dưỡng thuộc Trung tâm Ung thư PCC Singapore, ăn kiêng là một phần quan trọng trong điều trị ung thư. Chế độ dinh dưỡng đúng đắn trong quá trình trước, trong và sau điều trị có thể giúp bệnh nhân cảm thấy dễ chịu hơn và sống khỏe hơn. Các loại điều trị ung thư có thể làm tăng cân không mong muốn. Do đó bệnh nhân nên áp dụng các biện pháp giảm cân lành mạnh.

Giảm cân liên quan đến nhiều yếu tố hơn là chỉ loại bỏ chất béo. Giảm cân cũng đồng nghĩa với việc giữ gìn sức khỏe và sống lạc quan, cung cấp đầy đủ năng lượng để cân bằng cuộc sống. Nó cũng đồng nghĩa với việc thay đổi thói quen ăn uống và cách sống, sẽ giúp duy trì được số cân nặng bạn đã tiêu hao.

Mỗi bệnh nhân được khuyên là nên theo một kế hoạch dinh dưỡng thích hợp với thói quen ăn uống và cách sống của mình. Bạn có thể phải điều chỉnh thói quen ăn uống cũng như là gia tăng mức độ tập luyện thể thao. Luyện tập giúp đốt lượng mỡ thừa nhanh hơn bằng việc gia tăng tỷ lệ trao đổi chất và cơ bắp. Sử dụng tháp dinh dưỡng để lựa chọn thức ăn hằng ngày. Lượng thức ăn nạp vào hằng ngày nên tăng dần từ đỉnh trở xuống và hạn chế dần theo hướng từ đáy lên, theo hình dưới đây:

Phương pháp Kim tự tháp theo thứ tự ưu tiên ăn nhiều cơm, trái cây, rau củ, hạn chế chất béo.

Để bắt đầu kế hoạch, bạn cần lưu ý:

– Giảm lượng chất béo của cơ thể bằng cách giảm tối đa lượng thức ăn chiên xào.

– Chọn ăn thịt nạc và loại bỏ phần mỡ bao gồm cả da gà và da vịt.

– Giảm ăn thịt và gia cầm.

– Chọn ăn cá, thịt gà (không da) hoặc ăn các loại đậu nhiều hơn là thịt đỏ như thịt trừu, thịt vịt và thịt bò.

– Tránh xa các thực phẩm làm từ thịt như thịt hộp, xúc xích, lạp xưởng và hamburger.

– Hạn chế dùng dầu ăn.

– Luôn chọn các loại dầu không chất bão hòa như dầu ngô, dầu olive, dầu đậu phộng, dầu đậu nành hoặc dầu hướng dương.

– Lựa chọn dầu thực vật không chất bảo hòa hoặc hàm lượng chất béo thấp thay vì sử dụng bơ, đảm bảo rằng bạn sử dụng chúng chỉ với một lượng nhỏ.

– Không nêm nếm các chất béo như bơ, bơ đun chảy, mỡ heo, kem tươi, bơ thực vật… trong quá trình chế biến thức ăn thường xuyên.

– Hạn chế sử dụng sữa dừa hoặc nước cốt dừa trong quá trình chế biến các món ăn như cà ri. Thay vào đó là sử dụng sữa không béo hoặc sữa chua.

– Hớt bỏ chất béo ở trên mặt súp và nước canh khi ăn.

– Sử dụng sữa ít béo hoặc sữa đã tách béo thay vì sử dụng sữa nguyên kem hoặc sữa đặc có đường. Nên sử dụng phô mai và sữa chua ít béo.

– Khi chế biến món salad, hạn chế sử dụng gia vị như mayonnaise, nước thịt, nước sốt đậm đặc, sambal, kem tươi.

Theo Thi Ngoan

Nghiên cứu trên được thực hiện với sự tham gia của  2.317 phụ nữ mãn kinh trong độ tuổi từ 50 – 79 và là những phụ nữ được chẩn đoán bị ung thư vú.

Các thông tin được thu thập liên quan đến tần số bữa ăn, khẩu phần ăn, những loại chất béo họ ăn và lượng trái cây và rau.

Qua nhiều năm theo dõi, các nhà nghiên cứu thấy rằng trung bình 9,6 năm, có 188 phụ nữ đã chết vì bệnh ung thư vú trong khi 227 phụ nữ chết với nguyên nhân không phải do ung thư vú.

So với những phụ nữ có chế độ ăn kém chất lượng, những người có chế độ ăn tốt hơn có nguy cơ tử vong thấp hơn 42 % tử vong do nguyên nhân không phải vì ung thư vú, nguy cơ tử vong giảm xuống 26% ở tất cả các nguyên nhân.

Một số loại thực phẩm có chất chống oxy hóa sẽ tốt cho những người bị ung thư vú hơn trong khi với những người bình thường, nó có thể tăng lượng estrogen tiết ra.

Hầu hết các chuyên gia đều cho rằng việc duy trì sức khỏe mạnh, và trọng lượng vừa đủ có thể làm giảm nguy cơ phát triển ung thư vú.

Kết quả của nghiên cứu cho thấy, những phụ nữ bị chẩn đoán ung thư vú nên có một chế độ ăn hợp lý để giảm tỉ lệ tử vong.

30% bệnh nhân ung thư Việt Nam chết do suy kiệt. (Ảnh minh họa)

Theo thống kê, con số 30% BNUT chết vì suy kiệt cơ thể trước khi chết vì khối ung thư đã phần nào cho thấy tác động xấu của tình trạng sút cân, suy kiệt. Dinh dưỡng lúc này có tác dụng nâng đỡ để người bệnh có đủ sức theo được hết các liệu pháp điều trị nặng nề. Việc xây dựng một chế độ dinh dưỡng hợp lý trước, trong và sau quá trình điều trị đều nhằm đến mục tiêu là tăng cường thể lực cho bệnh nhân. Ăn đúng trước, trong và sau khi điều trị có thể giúp cho bệnh nhân giảm thiểu được những bất lợi do các tác dụng phụ của phương pháp điều trị và giúp bệnh nhân có cảm giác sống khỏe hơn. Để đảm bảo dinh dưỡng hợp lý, người bệnh cần phải ăn uống đầy đủ thực phẩm đảm bảo đủ các nhóm chất: đạm – bột đường – béo – vitamin, khoáng chất – nước.

Theo GS.BS Nguyễn Chấn Hùng, một chế độ ăn nhiều cá, rau, ít thịt, thêm dầu thực vật, uống nhiều nước và vận động, tập thể dục thể thao… sẽ giúp cơ thể đủ chất dinh dưỡng và sức khỏe chống lại ung thư chứ không phải là “cung cấp thêm chất đạm cho khối u” như nhiều người vẫn hằng tưởng. Hơn thế nữa, nên chiều theo khẩu vị của người bệnh, chia nhỏ các bữa ăn để người bệnh dễ hấp thụ dưỡng chất. Người nhà cũng nên khuyên người bệnh chịu khó vận động, ít nằm một chỗ để cơ thể được thoải mái, đầu óc được thư giãn, tránh suy nghĩ quá sẽ giúp cho việc điều trị đạt kết quả cao hơn.

Có một số loại dưỡng chất cần đảm bảo trong bữa ăn hàng ngày đối với bệnh nhân ung thư.

– Đạm: Thịt cung cấp cho cơ thể các loại acid amin (nguyên liệu cấu tạo các loại protein trong cơ thể). Để đảm bảo cung cấp đủ các loại axit amin cần ăn đa dạng các loại thực phẩm, khẩu phần ăn phải cân đối giữa protein động vật và thực vật. Các loại thịt màu trắng như thịt các loại gia cầm sẽ có lợi hơn cho sức khỏe. Cơ thể cũng cần bổ sung thêm các nguồn sắt, kẽm… từ các loại thịt có màu đỏ như thịt lợn nạc, thịt bò… Các loại tôm, cua cá, nhuyễn thể và hải sản. Hơn nữa đây còn là nguồn cung cấp các acid amin và vi chất dinh dưỡng rất quý cho cơ thể.

– Tinh bột: Nên chọn cung cấp từ các loại ngũ cốc còn nguyên hạt (gạo, ngô, lúa mì, hạt lúa mạch), các loại củ (khoai tây, khoai lang, khoai sọ, củ sắn…). Tránh các loại thực phẩm chế biến sẵn chứa đường đơn, gây nhiều tác hại cho cơ thể, đồng thời các chất phụ gia cho thêm vào thực phẩm trong quá trình chế biến và bảo quản cũng là một trong những nhân tố góp phần làm gia tăng tỷ lệ bệnh ung thư.

– Chất béo (Lipid): Là chất cho giá trị năng lượng cao, giúp hình thành cấu trúc tế bào cơ thể. Do đó trong khẩu phần cần phải có một hàm lượng lipid nhất định, trong đó hàm lượng acid béo không no không quá 50% tổng năng lượng.

– Rau quả: Chọn các loại quả tươi sạch, đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo quản trong điều kiện lạnh, hạn chế làm mất các vitamin trong quá trình chế biến cũng như sơ chế, bảo quản. Rau quả rất có lợi cho sức khỏe do cung cấp các loại vitamin.

Tuy nhiên, theo GS.BS Nguyễn Chấn Hùng, chính các bác sỹ điều trị phải là người tư vấn cho bệnh nhân hiểu về tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng kết hợp với phương pháp điều trị. Có như vậy, người bệnh mới có khả năng chịu đựng và phục hồi trong một quá trình điều trị lâu dài.

Thùy Chi (Theo tư vấn của GS.BS Nguyễn Chấn Hùng, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam

Thực tế cho thấy, tỷ lệ suy dinh dưỡng ở bệnh nhân UT dao động từ 30% lên đến 80%, tỷ lệ này tăng ở giai đoạn trễ và ở các loại UT tiêu hóa, đặc biệt là tụy, phổi. Do vậy khi nhập viện, người bệnh sẽ được kiểm tra về cân nặng và chế độ ăn uống. Nếu bệnh nhân suy dinh dưỡng, bác sỹ sẽ tư vấn một kế hoạch bồi dưỡng để nâng sức khỏe cho người bệnh.

Theo BS. Trần Thị Anh Tường – Phó trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, bệnh nhân có chế độ dinh dưỡng phù hợp một mặt sẽ giúp giảm đến 50% biến chứng nhiễm trùng khi phẫu thuật, rút ngắn thời gian nằm viện; Mặt khác giúp người bệnh có đủ sức khỏe để đáp ứng tốt quá trình điều trị hóa – xạ tiếp theo.

Cách nhận biết suy dinh dưỡng

Việc xác định người bệnh có suy dinh dưỡng hay không được dựa trên cân nặng, chỉ số BMI (chỉ số khối cơ thể, được tính bằng cách lấy trọng lượng (tính bằng kg) chia bình phương chiều cao (tính bằng mét) và tình trạng chán ăn. Nếu chỉ số BMI ở mức dưới 18,5, sụt cân từ 5% trở lên trong vòng một tháng (ví dụ từ 50kg xuống còn 45kg/tháng); liên tục 7 – 10 ngày chỉ ăn được khoảng 50% so với mức thông thường thì người bệnh đã rơi vào mức suy dinh dưỡng.

Vitamin và khoáng chất

Người bệnh thường có thói quen ăn theo sở thích, chỉ một vài loại nhất định. Thế nhưng, cách tốt nhất, mỗi ngày bệnh nhân UT nên ăn khoảng 300 – 500gr trái cây với đa dạng các loại, đa dạng màu sắc; Đa dạng cách chế biến (sinh tố, nước ép, tươi, khô) để ăn được nhiều và không cảm thấy chán. Bệnh nhân đang trong thời gian hóa/xạ trị cần tránh ăn trái cây chua, để bổ sung chất C nên thay thế bằng rau màu xanh đậm; Riêng trong giai đoạn hóa trị nên ăn trái cây đã gọt vỏ để tránh nhiễm khuẩn.

Chế độ dinh dưỡng phù hợp giúp bệnh nhân ung thư rút ngắn thời gian nằm viện 

Các loại rau củ sẽ cung cấp nhiều vitamin, chất chống oxy hóa, chống lão hóa. Vì vậy, cần ăn nhiều chủng loại khác nhau và đa dạng màu sắc. Mỗi ngày nên ăn khoảng 300gr rau củ. Rau củ có màu sắc đậm tốt hơn vì có nhiều vitamin hơn, tuy nhiên không vì vậy mà bỏ qua những loại có màu sắc nhạt hơn.

Thịt đỏ – thịt trắng

Khá nhiều bệnh nhân có tâm lý cắt thịt đỏ ra khỏi thực đơn. Thịt đỏ có ảnh hưởng đến sự phát triển của tế bào UT bởi nó có chứa một số chất cần thiết cho sự phát triển của loại tế bào này. Tuy nhiên, nếu không ăn thịt đỏ, tế bào UT vẫn phát triển vì nó sẽ lấy những chất có sẵn trong cơ thể con người. Nếu không ăn thịt đỏ, cơ thể sẽ thiếu chất nhưng bướu vẫn phát triển.

Vì vậy, không ăn thịt đỏ hoàn toàn là sai. Lưu ý, cũng không nên ăn nhiều thịt đỏ, quan trọng là liều lượng vừa đủ. Chỉ nên ăn khoảng 300gr thịt đỏ mỗi tuần, điều này cũng đúng cả với những người bình thường. Thịt đỏ là nhóm thịt gồm bò, dê, bê, đà điểu… thịt lợn không nằm trong nhóm thịt đỏ.

Kiêng hoàn toàn thịt đỏ khi bị ung thư là sai!

Bệnh nhân UT nên ưu tiên ăn các loại cá, đặc biệt là cá biển sâu, tốt hơn cả là cá hồi, cá thu vì có nhiều Omega-3. Trung bình mỗi ngày nên ăn khoảng 300gr thịt, cá. Các loại đậu cung cấp nhiều chất đạm, nhiều chất xơ tan rất tốt cho ruột đồng thời còn giúp hấp thu đường dễ hơn. Vì vậy, nên kết hợp đạm động vật và thực vật theo tỷ lệ 50/50 là tốt nhất.

Tuy nhiên, BS. Trần Thị Anh Tường cũng lưu ý thêm, trong thịt đỏ có hàm lượng chất sắt cao hơn hẳn (gấp đôi) so với cá, thịt trắng. Đây là chất rất cần thiết cho bệnh nhân UT. Trong quá trình điều trị, vì bị thay đổi vị giác nên thông thường bệnh nhân UT không thích ăn thịt. Để đảm bảo cơ thể có đủ lượng sắt, người bệnh nên ăn gấp đôi lượng cá, hoặc bổ sung thêm từ gan, huyết, sữa, các loại rau màu xanh đậm (như cải bẹ xanh, rau ngót, rau muống…). Lưu ý, chất sắt trong động vật dễ hấp thu hơn trong thực vật. Nếu lo ngại huyết không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm thì có thể chọn gan, pate gan hoặc sò huyết.

Các kiểu chế biến thực phẩm không ảnh hưởng đến bệnh nhân UT nhưng tác động đến các chất dinh dưỡng có trong thực phẩm. Nếu nấu quá chín thì các loại acid amin, nguyên tố vi lượng trong thực phẩm sẽ bị mất đi.

Nên và không nên

Bệnh nhân UT thường không muốn bồi dưỡng vì sợ tế bào UT phát triển và cũng không chịu khó ăn nhiều lần trong ngày. Nếu ăn nhiều trong một lần sẽ gây nên tình trạng khó tiêu, mệt mỏi và lại dẫn đến chán ăn. Vì vậy, cách tốt nhất là nên chia thành  6 – 8 bữa ăn trong ngày – BS. Trần Thị Anh Tường cảnh báo.

Người bệnh cũng chưa biết cách chọn thức ăn giàu năng lượng, nghĩa là ăn ít nhưng bổ nhiều, chẳng hạn một ly sữa đậu nành chỉ bằng 2/3 ly sữa tươi, 1/2 ly sữa bột. Nhiều người chỉ chọn uống sữa đậu nành do lo ngại uống sữa tươi, sữa bột không hợp. Người bệnh cần phải uống thử sữa tươi, sữa bột, tập dần dần từng ít một, từ sữa chua, phô mai đến sữa bò; Chỉ ngưng và chuyển loại khác khi cơ thể thực sự không có men tiêu hóa sữa bò với những triệu chứng khó tiêu, ọc ạch hoặc tiêu chảy.

Nếu cơ thể không thể tiêu hóa sữa bò thì nên uống sữa đậu nành thay cho nước; Nếu có điều kiện kinh tế có thể uống thêm sữa mầm gạo, sữa dê. Tránh lạm dụng men tiêu hóa vì sẽ làm tăng khuẩn đường ruột, khuẩn theo vào máu gây nhiễm khuẩn. Chán ăn là tình trạng thường gặp ở bệnh nhân UT nên càng cần phải trân trọng mỗi lần ăn và cân nhắc chọn lựa thực phẩm kỹ lưỡng.

Nên uống nước dừa, nước trái cây thay cho nước lọc khi cảm thấy nhạt miệng vì vừa đủ nước cho cơ thể, vừa bổ sung thêm vitamin và khoáng chất. Ngoài ra, người bệnh cũng nên tranh thủ ăn, uống khi có thể. Thực phẩm nên chọn lựa là các loại hạt, sữa, phô mai…

Theo Phunuonline

Để có được kết quả trên, 953 bệnh nhân ung thư đại tràng giai đoạn 3 đã được khảo sát về chế độ ăn uống trong thời gian 6 tháng sau khi điều trị bằng hóa xạ trị. Các nhà nghiên cứu đặc biệt quan tâm tới sự ảnh hưởng của chất caffeine có trong cà phê với tỷ lệ tái phát và tử vong ở các bệnh nhân.

Họ phát hiện ra rằng những bệnh nhân uống bốn ly cà phê hoặc nhiều hơn mỗi ngày (khoảng 460mg caffeine) đã giảm 42% nguy cơ tái phát ung thư so với những bệnh nhân không sử dụng. Hơn nữa, nhóm đối tượng này cũng giảm tới 33% tử vong vì ung thư hoặc bất kỳ một nguyên nhân nào khác trong suốt thời gian theo dõi.

Mặc dù các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể giải thích nguyên nhân của phát hiện trên nhưng họ cho rằng, tiêu thụ caffeine thường xuyên có thể làm tăng độ nhạy của insulin giúp giảm tình trạng viêm trong cơ thể, một yếu tố nguy cơ cho cả bệnh ung thư và đái tháo đường.

Theo Charles Fuchs – Giám đốc Trung tâm Ung thư đường tiêu hóa tại Dana-Farber (Hoa Kỳ), bệnh nhân trước khi được chẩn đoán ung thư đại tràng nếu có thói quen uống cà phê từ trước thì nên tiếp tục giữ thói quen này. Với những bệnh nhân chưa từng sử dụng cà phê và đang tự hỏi liệu có nên bắt đầu, tốt nhất nên thảo luận với bác sỹ trước khi sử dụng.

Fuchs cũng khuyến cáo, cách phòng ngừa ung thư hiệu quả là giữ cân nặng ổn định, có chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục thường xuyên.

Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Clinical Oncology.