Cơ cở khoa học

Có nhiều loại kim RFA, kim chùm là một trong những loại kim thường dùng

Đốt sóng cao tần RFA (radio-frequency ablation) là phương pháp phá hủy nhu mô khối u bằng nhiệt của dòng điện dao động với tần số 200-1200 kHz. Người ta đặt một điện cực ở trung tâm khối u và duy trì nhiệt độ phá hủy từ 60 -100°C. Dòng điện từ máy được truyền vào khối u qua một điện cực dạng kim (needle electrode), dòng sóng radio được truyền vào đầu kim và sinh nhiệt. Nhiệt do ma sát làm khô mô xung quanh dẫn đến làm mất nước trong tế bào và hoại tử đông khối u.

Minh họa hoạt động sinh nhiệt của kim đốt trong khối u

Phương pháp có chỉ định tốt với các khối u nhỏ hơn 3cm. Với các khối u lớn hơn, phải dùng hai kim một điện cực hoặc kim có chùm 3 điện cực. Kết quả theo nhiều tác giả rất khả quan, tuy nhiên phải theo dõi và làm nhiều lần. Hiện nay có xu hướng kết hợp với nút hoá chất động mạch gan.
Hiệu quả và lợi ích

Tùy thuộc vào kích thước của khối u, RFA có thể được thực hiện 1 hay nhiều lần với mục đích hủy toàn bộ khối u. Thông thường, tổn thương có kích thước dưới 3 cm đòi hỏi 1 hoặc 2 lần điều trị, những tổn thương trên 4 cm có thể cần đến 5 hoặc 6 lần điều trị để có được ranh giới an toàn của việc điều trị ung thư (cách bờ khối u ≥1 cm). Việc quyết định điều trị lại cho bệnh nhân khi có bằng chứng còn sót mô ung thư trên hình ảnh chụp cắt lớp điện toán sau 1 tháng. Trong ung thư gan nguyên phát, khi kích thước u nhỏ (<3,5 cm), tỉ lệ sống trung bình sau 1, 3, và 5 năm điều trị RFA tương ứng là 94%, 68%, và 40%. Theo các báo cáo trên thế giới, thủ thuật này rất ít khi gây biến chứng nặng, tỉ lệ biến chứng nhẹ khoảng 2-3%.

Khối HCC trước RFA trên CTscanner

Sau RFA 1.5 giờ, khối u hoại tử

Quy trình thực hiện

Sau khi đã có chẩn đoán xác định là ung thư gan nguyên phát hoặc từ vị trí khác di căn đến, thực hiện các xét nghiệm như một trường hợp chuẩn bị phẫu thuật thông thường, bác sĩ phẫu thuật sẽ đánh giá tình trạng bệnh để xét chỉ định và đưa ra kế hoạch điều trị. Thủ thuật thường được thực hiện trong phòng hình ảnh can thiệp (interventional room) hoặc tại phòng mổ (RFA qua da dưới hướng dẫn của siêu âm, qua nội soi ổ bụng hoặc mổ hở). Thủ thuật được thực hiện qua da, qua nội soi ổ bụng hoặc ngay trong lúc mổ bụng. RFA qua da với an thần nhẹ và gây tê tại chỗ, sau khi rạch một vết nhỏ trên da, kim điện cực được đưa vào vị trí u đã xác định trước dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc chụp điện toán cắt lớp (CT-scan), khi vị trí kim đã chắc chắn (đầu kim đâm xuyên vào khối u khoảng 10 mm), thì kích hoạt máy để sinh nhiệt, thời gian hoạt động của máy khoảng 6 phút. Thời gian thực hiện thủ thuật trung bình cho 1 đợt điều trị kéo dài từ 20 đến 30 phút. Sau thủ thuật bệnh nhân được nằm theo dõi tại phòng hồi sức hoặc hậu phẫu khoảng 6 giờ, dùng thuốc giảm đau, kháng sinh dự phòng và bệnh nhân có thể xuất viện ngay trong ngày.

Đưa điện cực RFA vào khối u gan dưới hướng dẫn siêu âm Đưa điện cực RFA vào khối u gan dưới hướng dẫn CTscanner

Chỉ định

- RFA là một phương pháp điều trị u gan đang được nghiên cứu, và đến nay vẫn chưa có chỉ định rõ ràng. RFA vẫn bị giới hạn ở những bệnh nhân quá chỉ định cắt gan.

- Có ≤4 tổn thương nhỏ (<5 cm) của ung thư gan nguyên phát hoặc u di căn từ ung thư đại trực tràng mà không còn chỉ định phẫu thuật cắt gan.

Nghiên cứu 10 năm về RFA đăng trên tạp chí Am J Gastroenterol tiến hành với 2.982 lượt RFA trên 1.170 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan, với thời gian theo dõi trung bình 38.2 tháng thấy: – Tỷ lệ sống sau 5 và 10 năm là 60,2% và 27,3%; Tỷ lệ tiến triển tại khối u đã RFA sau 5 và 10 năm là 3,2% và 3,2%. – Tỷ lệ tái phát xa (ngoài vị trí khối u đã RFA) sau 5 và 10 năm là 74,8% và 80,8%.

Chống chỉ định

- Bệnh ngoài da vùng thực hiện thủ thuật
– Có bệnh ác tính khác đang tiến triển
– Xơ gan hoặc suy gan nặng
– Tăng áp lực tĩnh mạch cửa hoặc huyết khối tĩnh mạch cửa
– Rối loạn tâm thần
– Dưới 18 tuổi
– Đang mang thai
– Bệnh phổi nặng
– Nhiễm trùng nặng
– Rối loạn đông máu kháng trị
– Tổn thương lớn (>5 cm) (tương đối)
– Nhiều tổn thương (>4 tổn thương) (tương đối)
– U nằm cạnh mạch máu lớn, màng ngoài tim, cơ hoành, hoặc tạng khác (tương đối)

Theo Ths. Bs. Ngô Lê Lâm
Khoa Chẩn đoán Hình ảnh – BV Bạch Mai

Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vừa thực hiện thành công phương pháp mới trong điều trị ung thư gan bằng hạt vi cầu phóng xạ.

GS.TS Mai Trọng Khoa, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu cho biết, hiện nay số lượng người mắc bệnh ung thư gan ở Việt Nam đang có xu hướng tăng cao. Vì vậy, nhu cầu điều trị ung thư gan rất lớn và là thách thức lớn của ngành y tế.

Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã áp dụng thành công phương pháp mới điều trị ung thư gan bằng hạt vi cầu phóng xạ. Đây là kỹ thuật an toàn, hiệu quả điều trị cao. Đã có 3 người bệnh được điều trị bằng kỹ thuật mới đạt kết quả khả quan và ra viện trong tình trạng sức khỏe tốt, không có các tai biến, biến chứng trong và sau quá trình tiến hành kỹ thuật.

“Điều trị ung thư gan bằng hạt vi cầu phóng xạ có kích thước nhỏ, những hạt này sẽ được đưa vào động mạch gan đến đúng vị trí nuôi khối u. Những hạt này phát ra tia bức xạ beta với tên gọi là hạt vi cầu phóng xạ Y-90. Khi hạt vi cầu đến khối u sẽ phát tia phóng xạ và tiêu diệt tế bào ung thư. Tia bức xạ từ hạt vi cầu cũng đồng thời sẽ khiến việc lưu thông dẫn máu vào bị cản trở, nghẽn tắc làm cho khối u bị tiêu diệt. Đây là phương pháp điều trị vi cầu phóng xạ chọn lọc, các tế bào ung thư gan được tiêu diệt chọn lọc nhất, còn các tế bào lành xung quanh được bảo vệ an toàn nhất”, GS.TS Mai Trọng Khoa cho hay.

GS. TS Mai Trọng Khoa cũng khẳng định, đây là kỹ thuật khó, trên thế giới chỉ có một số nước có thể làm được. Ở Việt Nam, hiện có 2 bệnh viện thực hiện thành công là Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu (Bệnh viện Bạch Mai) và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Tuy nhiên, để thực hiện phương pháp này cần có sự phối hợp nhiều chuyên ngành về ung thư, y học hạt nhân, điện quang can thiệp… và hệ thống máy móc thiết bị hiện đại. Hiện nay chi phí điều trị bằng phương pháp này khá cao trong khi bảo hiểm y tế vẫn chưa thanh toán.

Theo VOV

30% bệnh nhân ung thư Việt Nam chết do suy kiệt. (Ảnh minh họa)

Theo thống kê, con số 30% BNUT chết vì suy kiệt cơ thể trước khi chết vì khối ung thư đã phần nào cho thấy tác động xấu của tình trạng sút cân, suy kiệt. Dinh dưỡng lúc này có tác dụng nâng đỡ để người bệnh có đủ sức theo được hết các liệu pháp điều trị nặng nề. Việc xây dựng một chế độ dinh dưỡng hợp lý trước, trong và sau quá trình điều trị đều nhằm đến mục tiêu là tăng cường thể lực cho bệnh nhân. Ăn đúng trước, trong và sau khi điều trị có thể giúp cho bệnh nhân giảm thiểu được những bất lợi do các tác dụng phụ của phương pháp điều trị và giúp bệnh nhân có cảm giác sống khỏe hơn. Để đảm bảo dinh dưỡng hợp lý, người bệnh cần phải ăn uống đầy đủ thực phẩm đảm bảo đủ các nhóm chất: đạm – bột đường – béo – vitamin, khoáng chất – nước.

Theo GS.BS Nguyễn Chấn Hùng, một chế độ ăn nhiều cá, rau, ít thịt, thêm dầu thực vật, uống nhiều nước và vận động, tập thể dục thể thao… sẽ giúp cơ thể đủ chất dinh dưỡng và sức khỏe chống lại ung thư chứ không phải là “cung cấp thêm chất đạm cho khối u” như nhiều người vẫn hằng tưởng. Hơn thế nữa, nên chiều theo khẩu vị của người bệnh, chia nhỏ các bữa ăn để người bệnh dễ hấp thụ dưỡng chất. Người nhà cũng nên khuyên người bệnh chịu khó vận động, ít nằm một chỗ để cơ thể được thoải mái, đầu óc được thư giãn, tránh suy nghĩ quá sẽ giúp cho việc điều trị đạt kết quả cao hơn.

Có một số loại dưỡng chất cần đảm bảo trong bữa ăn hàng ngày đối với bệnh nhân ung thư.

– Đạm: Thịt cung cấp cho cơ thể các loại acid amin (nguyên liệu cấu tạo các loại protein trong cơ thể). Để đảm bảo cung cấp đủ các loại axit amin cần ăn đa dạng các loại thực phẩm, khẩu phần ăn phải cân đối giữa protein động vật và thực vật. Các loại thịt màu trắng như thịt các loại gia cầm sẽ có lợi hơn cho sức khỏe. Cơ thể cũng cần bổ sung thêm các nguồn sắt, kẽm… từ các loại thịt có màu đỏ như thịt lợn nạc, thịt bò… Các loại tôm, cua cá, nhuyễn thể và hải sản. Hơn nữa đây còn là nguồn cung cấp các acid amin và vi chất dinh dưỡng rất quý cho cơ thể.

– Tinh bột: Nên chọn cung cấp từ các loại ngũ cốc còn nguyên hạt (gạo, ngô, lúa mì, hạt lúa mạch), các loại củ (khoai tây, khoai lang, khoai sọ, củ sắn…). Tránh các loại thực phẩm chế biến sẵn chứa đường đơn, gây nhiều tác hại cho cơ thể, đồng thời các chất phụ gia cho thêm vào thực phẩm trong quá trình chế biến và bảo quản cũng là một trong những nhân tố góp phần làm gia tăng tỷ lệ bệnh ung thư.

– Chất béo (Lipid): Là chất cho giá trị năng lượng cao, giúp hình thành cấu trúc tế bào cơ thể. Do đó trong khẩu phần cần phải có một hàm lượng lipid nhất định, trong đó hàm lượng acid béo không no không quá 50% tổng năng lượng.

– Rau quả: Chọn các loại quả tươi sạch, đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo quản trong điều kiện lạnh, hạn chế làm mất các vitamin trong quá trình chế biến cũng như sơ chế, bảo quản. Rau quả rất có lợi cho sức khỏe do cung cấp các loại vitamin.

Tuy nhiên, theo GS.BS Nguyễn Chấn Hùng, chính các bác sỹ điều trị phải là người tư vấn cho bệnh nhân hiểu về tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng kết hợp với phương pháp điều trị. Có như vậy, người bệnh mới có khả năng chịu đựng và phục hồi trong một quá trình điều trị lâu dài.

Thùy Chi (Theo tư vấn của GS.BS Nguyễn Chấn Hùng, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam

Rượu và thuốc lá đã được chứng minh là nguyên nhân chính gây nên ung thư khoang miệng

Nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân chính gây ung thư miệng đến nay chưa rõ, nhưng chắc chắn người ta đã xác định được các yếu tố nguy cơ cao gây ung thư miệng đó là: Sử dụng thuốc lá ở các dạng khác nhau (có kèm theo hoặc không kèm theo uống rượu) như hút thuốc lá, thuốc lào, tẩu thuốc, nhai trầu thuốc. Những người dùng thuốc lá có kèm uống rượu thì nguy cơ bị mắc bệnh cao hơn. Những yếu tố gây ung thư khoang miệng khác nữa là nghiện rượu nặng, nhiễm virus HPV (Human Papiloma Virus), Các tổn thương tiền ung thư khác của khoang miệng như bạch sản, hồng sản, viêm nấm candida quá sản mạn tính, các vết loét do sang chấn liên tục kéo dài…

Không giống các bộ phận khác của cơ thể, ung thư miệng thường xuất hiện với những triệu chứng sớm mà bệnh nhân cảm nhận được khi ăn uống, nuốt, nói ngay cả khi tổn thương còn rất nhỏ và có thể tự mình phát hiện những dấu hiệu lạ này. Ở thời kỳ này việc chẩn đoán xác định rất dễ dàng bằng cách cắt tổn thương nghi ngờ làm mô bệnh học dưới tác dụng gây tê tại chỗ.

Có nhiều dạng ung thư khoang miệng với những biểu hiện khác nhau. Vết loét lâu liền cỡ một hạt gạo không đau, mầu trắng hoặc đỏ là những dấu hiệu đầu tiên để nhận biết ung thư khoang miệng. Một vết loét không đau ở bờ lưỡi, dày lên một lớp trắng… là biểu hiện ung thư lưỡi ở người hút thuốc lá. Một hạt nhỏ không đau ở môi hoặc khóe môi là biểu hiện cả ung thư môi… Bệnh nặng thêm thì nhai đau, nuốt vướng, nói khó, đau răng, nhức tai…

Khám răng miệng định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện sớm những bất thường

Ngoài ra, ung thư miệng có thể có các biểu hiện như: Loét bờ gồ, có hoại tử trung tâm vết loét; Các ổ loét ở các đường nứt sâu trên lưỡi; Các loét nham nhở ở niêm mạc miệng, dễ chảy máu khi đụng chạm nhẹ; Các mảng cứng ở miệng; Các quá sản lợi khu trú ở một răng hay một nhóm răng.

Để giúp thầy thuốc chẩn đoán sớm ung thư miệng, khi có các dấu hiệu sau đây, người bệnh cần đến khám các cơ sở chuyên khoa phẫu thuật miệng hàm mặt:

– Bất cứ vết loét nào tồn tại trong miệng trên 2 tuần;
– Bất cứ chảy máu nào trong miệng không giải thích được;
– Sờ thấy bất cứ mảng cứng nào trong miệng;
– Bất cứ mảng trắng nào trong miệng;
– Bất cứ mảng đỏ hay đỏ trắng nào trong miệng;
– Hàm giả đang sử dụng bình thường tự nhiên không đeo được hoặc lắp không khít;
– Đau, khó vận động lưỡi;
– Đau xương hàm;
– Đau khi nuốt;
– Đau khi ăn nhai;
– Đau họng.

Ðiều trị như thế nào?

Sau quá trình điều trị, bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ. Trong năm đầu, bệnh nhân cần được khám lại mỗi tháng 1 lần; Năm thứ 2 cần khám lại 2 tháng một lần; Các năm sau khám lại sau mỗi 6 tháng. Mục đích của việc khám định kỳ là để điều trị các vấn đề răng miệng như sâu răng, bệnh quanh răng, cải thiện chất lượng cuộc sống và đặc biệt để phát hiện xử trí tái phát hoặc các ổ ung thư mới nếu có.
Chăm sóc răng miệng để phòng bệnh
Theo GS.TS Nguyễn Chấn Hùng, việc hút thuốc lá + uống rượu làm tăng gấp đôi nguy cơ ung thư so với những người không hút thuốc, uống rượu. Những người vệ sinh răng miệng kém cũng làm tăng nguy cơ bệnh.

Vệ sinh răng miệng từ nhỏ để tránh các yếu tố nguy cơ

Để phòng ngừa ung thư miệng cần loại trừ những yếu tố nguy cơ này khỏi cuộc sống. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm:

Nguyệt An

Bệnh nhân ung thư Du Jiani đến từ Philippines, tháng 6 năm ngoái bỗng thấy có hiện tượng ho, đau lưng và các triệu chứng khác, nên đã đến Manila tiến hành làm các xét nghiệm và chụp PET/CT sau đó được chẩn đoán là ung thư phổi biểu mô tuyến, sau nhờ có chồng đọc được bài báo nói về phương pháp mới trong điều trị ung thư của Bệnh viện Ung Bướu Hiện Đại Quảng Châu – Phương pháp can thiệp mạch xâm nhập tối thiểu, nên đã động viên và đi cùng Du Jiani đến Bệnh viện Ung bướu Quảng Châu Trung Quốc, sau khi nhập viện và làm các xét nghiệm bệnh nhân được tiến hành làm phương pháp dao lạnh và miễn dịch sinh học.

Y học chính thống vẫn được tìm đến đầu tiên khi điều trị ung thư nhưng cũng có một vài hướng điều trị đang được người bệnh tìm đến

Tuy nhiên, hiện không có, và có lẽ sẽ không bao giờ có – một loại “thần dược” có thể chữa khỏi mọi loại bệnh ung thư đang đe doạ chúng ta. Ung thư là một vấn đề rất lớn và vẫn đang thay đổi, còn chúng ta thì phải luôn tìm ra những cách mới để đương đầu với nó.

Y học chính thống vẫn là nơi đầu tiên mà chúng ta nên tiếp tục tìm tới. Nhưng ngày càng có nhiều người tìm đến những biện pháp điều trị thay thế phi chính thống và họ đang có tiếng nói nhất định. Đây là một lĩnh vực mà các ý kiến còn đang bị phân hóa sâu sắc.

Theo quỹ ung thư vú The Haven, 89% những người sử dụng dịch vụ của quỹ này thấy rằng các liệu pháp bổ sung phi chính thống (bao gồm thảo dược, dinh dưỡng, vận khí, phát công và các liệu pháp tâm trí-cơ thể) là rất quan trọng đối với sự hồi phục của họ.

Kate James, một bác sỹ cấp cứu, hiện đang điều hành một cơ sở thực hành y học tích hợp tại Northumberland (Anh) nhất trí rằng chế độ ăn là rất quan trọng. Khi mẹ và con gái 13 tuổi của cô bị chẩn đoán ung thư, cô đã tìm cách đưa thêm các điều trị thay thế kết hợp với hóa trị và xạ trị của y học hiện đại.

“Tôi đã bắt đầu bằng chế độ ăn,” cô nói, “loại bỏ đi những thứ khó tiêu và làm cơ thể thêm mệt mỏi và thay vào đó là thực phẩm sống, nước trái cây và những thực phẩm giàu chlorophyll.” Đối mặt với lựa chọn giữa những điều trị “phi chính thống” chưa được chứng minh và y học chính thống, cô đã chọn cả hai.

Tuy nhiên,Martin Ledwick, phụ trách thông tin điều dưỡng tại tổ chức Cancer Research UK, tuy hiểu được sự hấp dẫn của các cách điều trị thay thế “phi chính thống”, vẫn khuyên bệnh nhân nên thận trọng.

“Các biện pháp điều trị thay thế vẫn luôn song hành với chúng ta, nhưng internet đã mang đến cho chúng một kênh để quảng bá ra khắp thế giới,” ông nói.

Mục tiêu điều trị ung thư theo y học truyền thống đang vấp phải sự phản đối của nhiều người, khiến người bệnh không xác định rõ được mình nên theo con đường điều trị nào

“Khi có ai đó lên blog hoặc diễn đàn kể về việc họ đã tự cứu sống mình như thế nào thì điều đó sẽ rất có sức thuyết phục và nhiều người sẽ muốn tin vào đó – mà không biết về sự thật ẩn đằng sau. Người kể chuyện có thể cũng đã điều trị theo cách chính thống; hoặc bệnh ung thư thực ra vẫn còn. Cũng rất nhiều khi người kể chuyện đang muốn bán sách họăc bán bài thuốc “bí mật” của mình để kiếm tiền và điều đó thật sự là phi đạo đức. Vì thế hãy thận trọng với những gì mà bạn tin”.

Theo Cẩm Tú

Ảnh minh họa

Mặc dù kết quả được đưa ra từ các thử nghiệm giai đoạn giữa, song các nhà khoa học FDA khuyến nghị đẩy nhanh việc phê chuẩn thuốc này.

Năm 2012, FDA đã phê chuẩn Perjeta để điều trị ung thư vú di căn, nhờ tác dụng cải thiện khả năng sống sót, khi được thêm vào các phác đồ chuẩn để điều trị ung thư vú di căn dương tính HER2.

FDA dự kiến sẽ đưa ra quyết định về việc liệu có phê chuẩn Perjeta cho điều trị ung thư vú giai đoạn đầu dương tính HER2 hay không vào ngày 31/10 tới.

Theo L.Linh