“Sát thủ” dưới sàn nhà: Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ ước tính tỷ lệ các ngôi nhà chứa khí radon là 1/15. Ở đó, radon là một chất khí phóng xạ không màu, không mùi vị và không nhìn thấy bằng mắt thường và có trong sỏi, đá. Nó có thể làm tổn hại và từ đó có thể dẫn đến ung thư phổi. Điều này lý giải tại sao những người làm việc trong hầm mỏ thường mắc các bệnh ở bộ phận này. Khí radon là một khí trơ được sản sinh ra trong quá trình phân rã tự nhiên của uranium.

Ước tính trên thế giới khoảng 12% ca tử vong ung thư phổi có liên quan đến khí radon. Ở Mỹ, mỗi năm có 15.000 đến 20.000 người chết do tiếp xúc với amiăng, hút thuốc lá và hít phải radon. Ở các ngôi nhà, loại khí này có thể đi lên từ đất và đi vào nhà thông qua các lỗ hổng ở dưới sàn, đường ống, cống rãnh… Dù là một khí không mùi nhưng nó có thể được phát hiện dễ dàng bằng dụng cụ xét nghiệm đơn giản.

Khuynh hướng gia đình: Phần lớn những ca ung thư phổi có liên quan đến hút thuốc nhưng điều này không đồng nghĩa rằng tất cả người sử dụng thuốc lá đều mắc bệnh. Bên cạnh nó còn nhiều yếu tố khác như tính nhạy cảm trong di truyền cá nhân.

Thuốc lá:Nghiên cứu chỉ ra rằng ung thư phổi có nguy cơ xảy ra cao hơn đối với cả người thân của những người có hút hay không hút thuốc lá nhưng từng được chẩn đoán ung thư phổi. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nhiễm sắc thể số 6 nằm trên cánh tay có thể chứa một gen nhạy cảm. Chính cấu trúc gen này quyết định đến sự “nhạy” của việc mắc ung thư phổi.

Bệnh phổi: sự “góp sức” của các bệnh phổi làm tăng nguy cơ mắc ung thư lên 4-6 lần. Ngay cả khi loại trừ các nguyên nhân do hút thuốc lá gây ra, nếu từng mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic obstructive pulmonary disease (COPD), phần lớn bệnh xuất hiện do hút thuốc lá, nhưng một số nhỏ do nguyên nhân khác như hít phải độc tố hay bụihóa học, ô nhiễm) thì bạn cũng nên đề phòng ung thư phổi có thể ghé thăm.

Đã từng điều trị ung thư phổi: dù đã từng được chữa khỏi bệnh nhưng khả năng tái phát của những bệnh nhân này rất cao. Những người từng thoát khỏi lưỡi hái tử thần của căn bệnh ung thư phổi không phải tế bào nhỏ (NSCLCs) có nguy cơ tái bệnh là 1 – 2%, đối với người từng mắc ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLCs) thì tỷ lệ là 6%.

Ô nhiễm không khí: các nhà nghiên cứu đã tìm ra mối liên hệ giữa bệnh ung thư phổi và sự phơi nhiễm với một số chất gây ô nhiễm không khí nhất định như khí thải từ các phương tiện giao thông, nhà máy. Ước tính 1% các ca ung thư phổi có liên quan đến hít thở trong môi trường này. Những người sống trong bầu không khí độc hại thời gian dài sẽ đối diện với nguy cơ ung thư phổi tương đương như hút thuốc lá.

Theo Kiến thức

Theo Đàm Thuận

Phổi có vai trò chính là đưa ô xy từ không khí vào và thải khí CO2 ra khỏi cơ thể. Có nhiều yếu tố gây ra ung thư phổi. Hút thuốc lá là nguyên nhân chính – phần lớn những trường hợp mắc ung thư phổi là hậu quả của việc sử dụng thuốc lá, nhất là ở những người nghiện thuốc lá thì nguy cơ ung thư lại gia tăng tỷ lệ theo số thuốc hút và thời gian đã hút. Những người hút từ 2 gói thuốc lá trở lên mỗi ngày thì trung bình cứ 7 người sẽ có 1 người chết vì ung thư phổi.

Hút thuốc lào và xì gà cũng có nguy cơ gây ung thư phổi, mặc dù không cao bằng hút thuốc lá. Theo một số thống kê của các chuyên gia về ung thư, ở người hút mỗi ngày 1 gói thuốc lá thì nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 25 lần người không hút thuốc; nếu hút thuốc lào và xì gà thì nguy cơ mắc bệnh này cao hơn người không hút thuốc khoảng 5 lần.

Trong khói thuốc có chứa hơn 4.000 hợp chất hóa học và rất nhiều chất trong số đó đã được các nhà khoa học chứng minh là nguyên nhân gây ra ung thư.

Hút thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc bệnh rất cao. Đây là trường hợp người không hút thuốc nhưng lại hít phải khói thuốc lá của người hút thuốc, là một nguyên nhân làm cho tế bào ung thư phát triển để gây bệnh ung thư phổi. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những người không hút thuốc sống cùng người hút thuốc thì nguy cơ mắc ung thư phổi gần gấp 4 lần so với sống cùng người không hút thuốc.

Tiếp nữa là amiăng – là những sợi silicat rất nhỏ và nhẹ mà mắt người không thể nhìn thấy được, chúng thường có trong không khí ở những nơi xây dựng, ở những công trình đang đập phá, sửa chữa. Khi hít phải chúng có thể sẽ dẫn đến bệnh ung thư nhưng trong một thời gian dài khoảng 20-30 năm sau đó. Với những công nhân xây dựng thường xuyên phải tiếp xúc với amiăng thì nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 5 lần người không làm việc trong môi trường này. Và hơn thế nữa, nếu người thường xuyên tiếp xúc với amiăng mà hút thuốc lá thì nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi tăng gấp 50 lần những công nhân chỉ tiếp xúc với amiăng.

Người mắc bệnh phổi mãn tính, nhất là lao phổi có nguy cơ làm tăng sự phát triển của ung thư phổi gấp 4 – 6 lần so với nguy cơ của một người bình thường. Ô nhiễm không khí cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh ung thư phổi như các loại khói bụi từ các phương tiện giao thông, các khu công nghiệp, các nhà máy điện… cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh này. Nếu tiếp xúc với không khí ô nhiễm nặng trong thời gian dài thì nguy cơ mắc ung thư phổi sẽ tăng cao như ở những người hút thuốc lá thụ động.

Các biểu hiện của bệnh như: thường đau tức ngực nhưng lại không có điểm đau xác định và kiểu đau giống viêm dây thần kinh liên sườn. Có khi đau quanh bả vai, mặt trong cánh tay. Đặc biệt hiện tượng khó thở, khó nói, giọng khàn, ho ra máu, khó nuốt, gầy sút, sốt nhẹ… là những dấu hiệu đáng kể của bệnh. Những người có các yếu tố trên nên đi khám bệnh càng sớm càng tốt.

Theo Bs. Hồ Văn Cưng

Rượu và thuốc lá đã được chứng minh là nguyên nhân chính gây nên ung thư khoang miệng

Nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân chính gây ung thư miệng đến nay chưa rõ, nhưng chắc chắn người ta đã xác định được các yếu tố nguy cơ cao gây ung thư miệng đó là: Sử dụng thuốc lá ở các dạng khác nhau (có kèm theo hoặc không kèm theo uống rượu) như hút thuốc lá, thuốc lào, tẩu thuốc, nhai trầu thuốc. Những người dùng thuốc lá có kèm uống rượu thì nguy cơ bị mắc bệnh cao hơn. Những yếu tố gây ung thư khoang miệng khác nữa là nghiện rượu nặng, nhiễm virus HPV (Human Papiloma Virus), Các tổn thương tiền ung thư khác của khoang miệng như bạch sản, hồng sản, viêm nấm candida quá sản mạn tính, các vết loét do sang chấn liên tục kéo dài…

Không giống các bộ phận khác của cơ thể, ung thư miệng thường xuất hiện với những triệu chứng sớm mà bệnh nhân cảm nhận được khi ăn uống, nuốt, nói ngay cả khi tổn thương còn rất nhỏ và có thể tự mình phát hiện những dấu hiệu lạ này. Ở thời kỳ này việc chẩn đoán xác định rất dễ dàng bằng cách cắt tổn thương nghi ngờ làm mô bệnh học dưới tác dụng gây tê tại chỗ.

Có nhiều dạng ung thư khoang miệng với những biểu hiện khác nhau. Vết loét lâu liền cỡ một hạt gạo không đau, mầu trắng hoặc đỏ là những dấu hiệu đầu tiên để nhận biết ung thư khoang miệng. Một vết loét không đau ở bờ lưỡi, dày lên một lớp trắng… là biểu hiện ung thư lưỡi ở người hút thuốc lá. Một hạt nhỏ không đau ở môi hoặc khóe môi là biểu hiện cả ung thư môi… Bệnh nặng thêm thì nhai đau, nuốt vướng, nói khó, đau răng, nhức tai…

Khám răng miệng định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện sớm những bất thường

Ngoài ra, ung thư miệng có thể có các biểu hiện như: Loét bờ gồ, có hoại tử trung tâm vết loét; Các ổ loét ở các đường nứt sâu trên lưỡi; Các loét nham nhở ở niêm mạc miệng, dễ chảy máu khi đụng chạm nhẹ; Các mảng cứng ở miệng; Các quá sản lợi khu trú ở một răng hay một nhóm răng.

Để giúp thầy thuốc chẩn đoán sớm ung thư miệng, khi có các dấu hiệu sau đây, người bệnh cần đến khám các cơ sở chuyên khoa phẫu thuật miệng hàm mặt:

– Bất cứ vết loét nào tồn tại trong miệng trên 2 tuần;
– Bất cứ chảy máu nào trong miệng không giải thích được;
– Sờ thấy bất cứ mảng cứng nào trong miệng;
– Bất cứ mảng trắng nào trong miệng;
– Bất cứ mảng đỏ hay đỏ trắng nào trong miệng;
– Hàm giả đang sử dụng bình thường tự nhiên không đeo được hoặc lắp không khít;
– Đau, khó vận động lưỡi;
– Đau xương hàm;
– Đau khi nuốt;
– Đau khi ăn nhai;
– Đau họng.

Ðiều trị như thế nào?

Sau quá trình điều trị, bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ. Trong năm đầu, bệnh nhân cần được khám lại mỗi tháng 1 lần; Năm thứ 2 cần khám lại 2 tháng một lần; Các năm sau khám lại sau mỗi 6 tháng. Mục đích của việc khám định kỳ là để điều trị các vấn đề răng miệng như sâu răng, bệnh quanh răng, cải thiện chất lượng cuộc sống và đặc biệt để phát hiện xử trí tái phát hoặc các ổ ung thư mới nếu có.
Chăm sóc răng miệng để phòng bệnh
Theo GS.TS Nguyễn Chấn Hùng, việc hút thuốc lá + uống rượu làm tăng gấp đôi nguy cơ ung thư so với những người không hút thuốc, uống rượu. Những người vệ sinh răng miệng kém cũng làm tăng nguy cơ bệnh.

Vệ sinh răng miệng từ nhỏ để tránh các yếu tố nguy cơ

Để phòng ngừa ung thư miệng cần loại trừ những yếu tố nguy cơ này khỏi cuộc sống. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm:

Nguyệt An