Ung thư dạ dày có thể là ung thư biểu mô tuyến (adenocarcinoma), tế bào miễn dịch (lymphoma), tế bào tiết các hormone (carcinoid cancer) và xuất phát từ các mô thần kinh (gastrointestinal stromal tumor – GIST). Nhưng đa số trường hợp ung thư dạ dày là adenocarcinoma (90%).

Biểu hiện của bệnh rất đa dạng và phong phú. Bệnh nhân có thể thấy mệt mỏi, gầy sút nhanh, ăn uống ậm ạch khó tiêu, đau thượng vị, ợ hơi ợ chua, táo bón, tiêu chảy, thiếu máu hoặc có khi bắt đầu bằng triệu chứng của xuất huyết tiêu hóa như nôn ra máu, đi ngoài phân đen.

Nhiều trường hợp, bệnh tiến triển âm thầm không có triệu chứng, chỉ được phát hiện tình cờ khi đi khám định kỳ hoặc thấy thiếu máu chưa rõ nguyên nhân nên nội soi dạ dày mới phát hiện bệnh. Thậm chí, ở một số người, bệnh được phát hiện khi đã di căn vào các cơ quan khác như phổi, tụy trước khi tìm thấy nguyên nhân ung thư tại dạ dày.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ

Khoảng 65 – 80% trường hợp ung thư dạ dày có liên quan đến vi khuẩn H.P (Helicobacter pylori). Helicobacter pylori gây ung thư dạ dày do gây viêm nhiễm mạn tính và sinh độc tố như chất CagA (cytotoxin-associated gene A). Vi khuẩn này cũng là thủ phạm hàng đầu của bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng.

Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày lên tới 40%, thậm chí 82% ở người nghiện nặng. Một số nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ cao bị ung thư dạ dày xảy ra ở những người nghiện rượu.

Chế độ ăn cũng là yếu tố nguy cơ của ung thư dạ dày như ăn quá mặn, nhiều thực phẩm hun khói, các loại thịt đỏ, thịt đã qua nhiều công đoạn chế biến, rau quả ngâm dấm. Chất nitrates có trong thịt đã chế biến cũng có thể được một số loài vi khuẩn, trong đó có H.P chuyển đổi thành những phức hợp có thể gây ung thư dạ dày. Thực phẩm có nhiễm chất aflatoxin từ nấm cũng làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Ngoài ra, người ta cũng nhận thấy có yếu tố tương đồng giữa ung thư dạ dày và thiếu iod. Estrogen, loại hormone có nhiều ở nữ giới, có khả năng chống lại sự tiến triển của ung thư dạ dày nên tỷ lệ mắc loại ung thư này ở nữ thấp hơn ở nam.

Khoảng 10% số ca ung thư dạ dày có tính chất gia đình hay có liên quan đến gene. Béo phì cũng là một yếu tố nguy cơ của ung thư dạ dày do hiện tượng trào ngược dạ dày – thực quản, hay xảy ra ở những người quá thừa cân.

Trào ngược dạ dày – thực quản gây ra tình trạng viêm mạn tính và có thể khiến cho ung thư dạ dày xuất hiện. Mặc dù vẫn chưa rõ ràng về mặt cơ chế bệnh sinh nhưng một số thống kê đã cho thấy người béo phì có tỷ lệ ung thư dạ dày cao gấp 2 lần người bình thường.

Một số yếu tố khác cũng có thể liên quan tới ung thư dạ dày như bệnh đái tháo đường, thiếu máu ác tính, hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS), bệnh viêm teo niêm mạc dạ dày, bệnh Menetrier (Menetrier’s disease) – tăng sản, tăng tiết dịch vị. Polyp dạ dày cũng có thể tiến triển thành ung thư khi kích thước trên 2cm hoặc khi có nhiều polyp trong dạ dày.

Lời khuyên của thầy thuốc

Ung thư dạ dày là một bệnh dễ chẩn đoán thông qua nội soi và làm sinh thiết nhưng cũng sẽ để muộn khi người bệnh không chú ý đến các yếu tố nguy cơ để đến gặp thầy thuốc sớm. Việc thăm khám sàng lọc tốt giúp phát hiện ung thư dạ dày ở những giai đoạn rất sớm, kết hợp với các phương pháp điều trị đúng và đủ sẽ nâng cao hiệu quả điều trị và tuổi thọ bệnh nhân lên rất nhiều lần.

Theo TS.BS. Vũ Đức Định

Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy mối liên quan trực tiếp giữa lượng muối tiêu thụ và nguy cơ ung thư dạ dày.

Các nhà khoa học Nhật Bản đã tiến hành nghiên cứu 40.000 người trong vòng 40 năm và rút ra kết luận trên. Họ cho rằng, nam giới ăn mặn có tỷ lệ ung thư dạ dày là 1/500 mỗi năm, cao gấp đôi những người ăn nhạt. Đối với phụ nữ, người ăn mặn có tỷ lệ mắc bệnh là 1/300, trong khi tỷ lệ ở người ăn nhạt là 1/2.000.

Theo nghiên cứu của Hội Ung thư Anh, khoảng 24% ca ung thư dạ dày có liên quan đến chế độ ăn nhiều hơn 6gr muối/ngày.

“Mọi người nên hiểu về tất cả các rủi ro sức khỏe liên quan đến chế độ ăn mặn”, GS.  John Atherton – Chủ tịch Ủy ban Khoa học UEG, cho biết, “quá nhiều muối sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng của vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) – nguyên nhân gây viêm loét dạ dày và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày”.

Hướng dẫn cắt giảm muối của Tổ chức Muối và Sức khỏe thế giới (WASH):

– Chỉ lựa chọn các thực phẩm đóng hộp có lượng muối dưới 100gr.

– Lựa chọn sản phẩm ít muối hoặc không muối.

– Tránh ăn thịt chế biến sẵn mà hãy bắt tay vào nấu nướng.

– Hạn chế ăn các loại nước chấm như xì dầu, xốt cà chua, nước mắm…

Mẫu thử do các nhà khoa học Israel thiết kế sử dụng các tiểu phân nano vàng để phát hiện các hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) – một dấu hiệu khó thấy trong hơi thở của bệnh nhân ung thư.

Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Gut, thiết bị phân tích nano này được so sánh với thiết bị chuẩn trong đánh giá VOC – một kỹ thuật phức tạp và đắt tiền hơn trong phòng thí nghiệm sử dụng sắc ký khí và đo phổ khối.

Từng phương pháp được sử dụng để sàng lọc các mẫu hơi thở lấy từ 484 người tình nguyện ở Latvia, 99 người trong số này đã có chẩn đoán ung thư dạ dày nhưng chưa được điều trị.

Cả hai phương pháp đều phát hiện chính xác những người bị ung thư, cũng như “dấu hơi thở” của các bệnh nhân nguy cơ cao – những người có tổn thương thường phát triển thành khối u ở dạ dày.

Nghiên cứu do GS Hossam Haick, Viện Công nghệ Israel đứng đầu.

Các chuyên gia ung thư rất quan tâm đến những thiết bị thử VOC vì chúng mở ra khả năng sàng lọc không xâm nhập cho một bệnh nguy hiểm nhưng thường được phát hiện quá trễ.

Một thiết bị xách tay có giá tốt và cũng phát hiện được những tình trạng báo trước ung thư sẽ rất được hoan nghênh. Còn với những bệnh nhân ghi bị ung thư dạ dày, một xét nghiệm hơi thở hữu ích sẽ giúp tránh được những khó chịu của nội soi, để dành nguồn lực cho những người cần hơn.

Tuy nhiên, vấn đề là phải khắc phục được những vấn đề về độ chính xác – lượng chất báo hiệu chỉ khoảng 10 phần tỷ tiểu phân hoặc ít hơn trong một mẫu thở ra.

Jean-Christophe Saurin – bác sỹ chuyên khoa tiêu hóa tại Bệnh viện trường Đại học Lyon cho rằng cần phải thận trọng.

“Cần thêm những xét nghiệm” để chứng minh độ chính xác của phân tích nano. Các thử nghiệm cũng cần xác nhận xem liệu tình trạng “báo trước ung thư” có thực sự phát triển thành ung thư hay không để tránh điều trị không cần thiết, ông nói.

Theo Cẩm Tú