Những yếu tố ảnh hưởng tới nguy cơ ung thư vú

Danh sách yếu tố nguy cơ dễ gây lo lắng nếu không hiểu rằng nguy cơ là xác suất chứ không phải số phận.

Nguy cơ nghĩa là gì

• Là khả năng chứ không phải chắc chắn
• Nhiều người có yếu tố nguy cơ không mắc bệnh
• Nhiều người mắc bệnh không có yếu tố rõ ràng
• Các yếu tố cộng dồn nhưng không cộng đơn giản
• Bác sĩ đánh giá tổng thể

Có yếu tố nguy cơ không phải bản án, và không có yếu tố nào cũng không phải bảo hiểm.

Yếu tố không thay đổi được

• Giới tính nữ
• Tuổi cao hơn
• Tiền sử gia đình
• Đột biến gen liên quan
• Mật độ mô vú
• Tiền sử xạ trị vùng ngực khi trẻ

Với nhóm này, việc cần làm là theo dõi đúng chứ không phải thay đổi gì.

Về tuổi

• Là yếu tố nguy cơ mạnh nhất sau giới tính
• Nguy cơ tăng dần theo tuổi
• Đây là lý do khuyến cáo tầm soát theo mốc tuổi
• Không có nghĩa người trẻ không mắc
• Người trẻ có triệu chứng vẫn phải đi khám

Tuổi trẻ làm giảm khả năng chứ không loại trừ bệnh.

Yếu tố liên quan nội tiết

• Có kinh sớm hoặc mãn kinh muộn
• Không sinh con hoặc sinh con muộn
• Một số liệu pháp nội tiết thay thế
• Liên quan tới thời gian tiếp xúc nội tiết
• Bàn với bác sĩ nếu đang cân nhắc liệu pháp nội tiết

Quyết định về liệu pháp nội tiết cần cân nhắc cả lợi ích lẫn nguy cơ với từng người.

Yếu tố thay đổi được

• Lượng rượu bia
• Cân nặng nhất là sau mãn kinh
• Mức vận động thể chất
• Cho con bú
• Đây là phần mình tác động được

Danh sách này ngắn nhưng tác động của nó là thật.

Về rượu bia

• Là yếu tố nguy cơ đã được xác lập
• Nguy cơ tăng theo lượng uống
• Không có ngưỡng được coi là hoàn toàn an toàn
• Giảm lượng uống là can thiệp trực tiếp
• Hỏi bác sĩ nếu khó giảm

Đây là một trong ít yếu tố mà việc giảm mang lại hiệu quả rõ ràng.

Về cân nặng

• Thừa cân sau mãn kinh liên quan nguy cơ cao hơn
• Mô mỡ tham gia sản xuất nội tiết
• Giữ cân nặng hợp lý có ích
• Kết hợp ăn uống và vận động
• Không cần về cân lý tưởng mới có lợi

Một phần cân nặng giảm được và giữ được đã tạo khác biệt.

Về vận động

• Vận động đều đặn liên quan nguy cơ thấp hơn
• Không cần cường độ cao
• Đi bộ đều đặn đã có giá trị
• Cũng có lợi cho nhiều mặt sức khoẻ khác
• Là biện pháp không tốn kém

Vận động đều đặn có lợi trên nhiều mặt nên nó luôn đáng làm.

Về cho con bú

• Cho bú kéo dài liên quan nguy cơ thấp hơn một chút
• Là một yếu tố trong nhiều yếu tố
• Không phải biện pháp phòng ngừa đơn lẻ
• Quyết định cho bú phụ thuộc nhiều điều kiện
• Không nên tạo thêm áp lực cho người mẹ

Đây là một yếu tố trong bức tranh lớn chứ không phải điều quyết định.

Những điều không có bằng chứng

• Áo lót không gây ung thư vú
• Sản phẩm khử mùi không được chứng minh gây bệnh
• Chấn thương vùng ngực không gây ung thư
• Nhiều tin đồn lan rộng mà không có cơ sở
• Kiểm chứng từ nguồn đáng tin

Những tin đồn này lan rộng vì chúng cho cảm giác kiểm soát được.

Về đột biến gen

• Chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số ca
• Nhưng làm tăng nguy cơ rất nhiều ở người mang
• Có xét nghiệm xác định
• Cần tư vấn di truyền trước khi xét nghiệm
• Có kế hoạch theo dõi và lựa chọn riêng

Người mang đột biến được theo dõi theo một chương trình hoàn toàn khác.

Công cụ ước tính nguy cơ

• Có các công cụ tính nguy cơ dựa trên nhiều yếu tố
• Cho con số ước lượng
• Dùng để hỗ trợ quyết định
• Không phải dự đoán chính xác cho cá nhân
• Nên dùng cùng bác sĩ

Con số ước lượng chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong bối cảnh và giải thích đúng.

Tập trung vào thứ tạo khác biệt

• Giữ đúng lịch tầm soát
• Đi khám khi có thay đổi ở vú
• Giảm rượu bia
• Giữ cân nặng và vận động
• Bốn việc này quan trọng hơn lo lắng

Năng lượng dành cho lo lắng có thể chuyển sang bốn việc cụ thể này.

Cách nghĩ thực tế

• Nguy cơ là xác suất chứ không phải số phận
• Tuổi là yếu tố mạnh nhất sau giới tính
• Rượu bia, cân nặng và vận động là phần thay đổi được
• Áo lót và khử mùi không có bằng chứng gây bệnh
• Giữ đúng lịch tầm soát tạo khác biệt lớn hơn mọi lo lắng

Nội dung này mang tính thông tin chung; đánh giá nguy cơ cá nhân phải do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp