Trong một buổi khám ngắn, người biết hỏi đúng câu sẽ ra về với nhiều thông tin hơn hẳn.
Chuẩn bị trước buổi khám
- Viết câu hỏi ra giấy
- Sắp theo thứ tự quan trọng
- Ba tới năm câu quan trọng nhất trước
- Mang toàn bộ hồ sơ
- Đi cùng người thân
Nói ngay từ đầu rằng mình có vài câu hỏi giúp bác sĩ sắp xếp thời gian.
Câu hỏi về chẩn đoán
- Chính xác tôi được chẩn đoán là gì
- Chẩn đoán này dựa trên bằng chứng nào
- Có cần xét nghiệm thêm để chắc chắn không
- Giai đoạn và phân độ là gì
- Có đặc điểm phân tử nào đáng chú ý không
Biết tên chính xác của chẩn đoán giúp tìm hiểu thông tin đúng về sau.
Câu hỏi về điều trị
- Có những phương án nào
- Bác sĩ khuyên phương án nào và vì sao
- Mục tiêu của điều trị là gì
- Tác dụng phụ thường gặp là gì
- Điều trị kéo dài bao lâu
- Nếu không điều trị thì sao
Câu hỏi về mục tiêu điều trị làm rõ mình đang hướng tới điều gì.
Câu hỏi về cuộc sống hàng ngày
- Tôi có đi làm được không
- Cần nghỉ bao lâu
- Có cần người chăm sóc không
- Ăn uống và vận động thế nào
- Khi nào cần liên hệ ngay với y tế
Những câu này ảnh hưởng tới việc sắp xếp cuộc sống nhiều hơn người ta nghĩ.
Câu hỏi về thời gian
- Tôi có bao nhiêu thời gian để quyết định
- Chờ một tuần có ảnh hưởng gì không
- Khi nào bắt đầu điều trị
- Lịch tái khám ra sao
- Rất ít quyết định phải làm ngay trong ngày
Hỏi mình có bao nhiêu thời gian giúp giảm cảm giác bị dồn ép.
Câu hỏi về thử nghiệm lâm sàng
- Có thử nghiệm nào phù hợp với tôi không
- Lợi ích và rủi ro khi tham gia
- Tôi có thể rút lui không
- Ai theo dõi tôi trong quá trình đó
- Nhiều người không biết để hỏi câu này
Thử nghiệm lâm sàng là lựa chọn ít được nhắc tới mà đáng hỏi.
Khi không hiểu câu trả lời
- Nói thẳng rằng mình chưa rõ
- Xin giải thích bằng từ đơn giản hơn
- Nhắc lại bằng lời của mình để kiểm tra
- Xin tài liệu viết nếu có
- Không ngại hỏi lại
Nhắc lại bằng lời của mình là cách kiểm tra hiệu quả nhất.
Ghi chép và ghi âm
- Ghi lại điểm chính
- Xin phép ghi âm nếu muốn
- Nhờ người đi cùng ghi giúp
- Nghe lại khi bình tĩnh hơn
- Sau tin lớn người ta nhớ rất ít
Nghe lại bản ghi âm khi đã bình tĩnh thường thấy nhiều thông tin mình đã bỏ lỡ.
Khi nào nên xin ý kiến thứ hai
- Chẩn đoán hiếm hoặc khó
- Có nhiều phương án điều trị khác nhau
- Được khuyên phẫu thuật lớn
- Bác sĩ nói không còn lựa chọn nào
- Đơn giản là mình chưa yên tâm
Chưa yên tâm là lý do đủ chính đáng để hỏi thêm một ý kiến.
Cách xin ý kiến thứ hai
- Nói thẳng với bác sĩ hiện tại
- Xin bản sao toàn bộ hồ sơ
- Xin mượn tiêu bản hoặc khối nến nếu cần
- Chọn cơ sở có kinh nghiệm với bệnh của mình
- Đặt lịch sớm để không trì hoãn điều trị
Phần lớn bác sĩ coi đây là chuyện bình thường và sẵn sàng hỗ trợ.
Hồ sơ cần mang theo
- Kết quả xét nghiệm máu
- Phim và đĩa hình ảnh
- Kết quả giải phẫu bệnh
- Tóm tắt các điều trị đã làm
- Danh sách thuốc đang dùng
Hồ sơ không đầy đủ làm ý kiến thứ hai mất phần lớn giá trị.
Khi hai ý kiến khác nhau
- Hỏi từng bên vì sao chọn hướng đó
- Hỏi về bằng chứng đứng sau
- Đôi khi cả hai đều hợp lý
- Có thể xin ý kiến thứ ba nếu cần
- Cân nhắc cả điều gì quan trọng với mình
Hai phương án khác nhau đôi khi phản ánh hai cách đánh đổi đều hợp lý.
Về mối quan hệ với bác sĩ
- Tin tưởng là quan trọng trong điều trị dài
- Cảm thấy được lắng nghe cũng quan trọng
- Có thể đổi bác sĩ nếu thấy không phù hợp
- Không phải là chuyện cá nhân
- Sự thoải mái ảnh hưởng tới cả quá trình
Điều trị ung thư là một hành trình dài nên mối quan hệ với người điều trị có ý nghĩa thật.
Khi bác sĩ quá bận
- Hỏi xem có điều dưỡng chuyên trách không
- Hỏi kênh liên hệ khi có thắc mắc
- Gửi câu hỏi trước qua kênh được chỉ định
- Đặt lịch riêng để trao đổi nếu cần
- Đừng bỏ câu hỏi chỉ vì thấy ngại
Điều dưỡng chuyên trách nhiều khi trả lời được phần lớn thắc mắc hàng ngày.
Cách nghĩ thực tế
- Viết câu hỏi ra giấy trước khi đi
- Hỏi mình có bao nhiêu thời gian để quyết định
- Hỏi về thử nghiệm lâm sàng
- Ý kiến thứ hai là chuyện bình thường
- Mang hồ sơ đầy đủ mới làm ý kiến thứ hai có giá trị
Nội dung này mang tính thông tin chung; quyết định điều trị phải do bác sĩ và người bệnh cùng đưa ra.
Câu hỏi thường gặp
Xin ý kiến thứ hai có làm bác sĩ phật ý không?
Thông thường là không. Đây là việc phổ biến và nhiều bác sĩ chủ động khuyến khích, nhất là trước các quyết định điều trị lớn.
Khi nào nên xin ý kiến thứ hai?
Khi chẩn đoán hiếm hoặc khó, khi có nhiều phương án điều trị khác nhau, khi được khuyên phẫu thuật lớn, hoặc đơn giản khi mình chưa yên tâm.
Cần mang gì khi đi xin ý kiến thứ hai?
Toàn bộ hồ sơ: kết quả xét nghiệm, phim và đĩa hình ảnh, kết quả giải phẫu bệnh, tóm tắt điều trị đã làm và danh sách thuốc đang dùng.
Có nên ghi âm buổi khám không?
Nhiều người thấy hữu ích vì khó nhớ hết thông tin. Hãy xin phép bác sĩ trước; phần lớn sẽ đồng ý.