Sinh thiết và kết quả giải phẫu bệnh

Mọi bước trước đó chỉ là thu hẹp khả năng; bước này mới cho câu trả lời.

Vì sao cần sinh thiết

• Hình ảnh chỉ mô tả hình dạng và đặc điểm bên ngoài
• Không nhìn được tế bào
• Nhiều tổn thương lành tính trông giống ác tính
• Và ngược lại
• Mô học là tiêu chuẩn xác định

Không có chẩn đoán ung thư nào được đưa ra mà không có bằng chứng mô học.

Các loại sinh thiết

• Chọc hút bằng kim nhỏ lấy tế bào
• Sinh thiết lõi lấy một mảnh mô
• Sinh thiết qua nội soi
• Sinh thiết mở qua phẫu thuật
• Mỗi loại cho lượng mô khác nhau

Lượng mô lấy được quyết định những xét nghiệm nào làm được sau đó.

Vì sao lượng mô quan trọng

• Chẩn đoán cần đủ tế bào để đánh giá
• Các xét nghiệm bổ sung cần thêm mô
• Xét nghiệm phân tử ngày càng quan trọng
• Mẫu quá ít có thể phải lấy lại
• Bác sĩ cân nhắc khi chọn phương pháp

Các xét nghiệm chọn thuốc điều trị đều cần mô, nên lấy đủ ngay từ đầu là quan trọng.

Trước khi làm sinh thiết

• Báo thuốc đang dùng, nhất là thuốc chống đông
• Báo tiền sử dị ứng
• Hỏi về gây tê và cảm giác sẽ có
• Hỏi về chăm sóc sau thủ thuật
• Sắp xếp người đưa về nếu có dùng an thần

Thuốc chống đông là điều quan trọng nhất phải báo trước.

Sau khi lấy mẫu

• Mẫu được cố định ngay
• Xử lý và đúc thành khối
• Cắt thành lát rất mỏng
• Nhuộm và soi dưới kính hiển vi
• Quá trình này mất vài ngày

Bước cố định mẫu ngay sau khi lấy quyết định chất lượng của mọi bước sau.

Về khối nến lưu trữ

• Mô được lưu dưới dạng khối
• Giữ được nhiều năm
• Có thể lấy ra làm thêm xét nghiệm sau này
• Dùng khi cần ý kiến thứ hai
• Đây là tài sản y tế của người bệnh

Khối mô lưu trữ cho phép làm lại xét nghiệm mà không phải sinh thiết lần nữa.

Vì sao kết quả mất thời gian

• Xử lý mô cần nhiều bước
• Một số trường hợp cần nhuộm đặc biệt
• Một số cần hội chẩn giữa các bác sĩ
• Xét nghiệm phân tử mất thêm thời gian
• Chậm hơn thường là để chắc chắn hơn

Thời gian chờ thêm thường có nghĩa là người ta đang làm kỹ hơn.

Các kết quả có thể có

• Lành tính
• Tổn thương tiền ung thư
• Ác tính
• Không kết luận được
• Mỗi kết quả dẫn tới hướng xử trí khác nhau

Không kết luận được là một kết quả riêng chứ không phải cách nói giảm của lành tính.

Khi kết quả không kết luận được

• Mẫu không đủ hoặc không đại diện
• Đặc điểm chưa đủ rõ
• Không đồng nghĩa với lành tính
• Thường cần lấy lại mẫu
• Đừng bỏ qua bước này

Bỏ qua việc lấy lại mẫu sau một kết quả không kết luận được là sai lầm nguy hiểm.

Về lo ngại sinh thiết làm lan bệnh

• Là lo ngại phổ biến
• Không có cơ sở trong thực hành hiện nay
• Kỹ thuật được thiết kế để tránh điều này
• Lợi ích của chẩn đoán chính xác lớn hơn nhiều
• Không có chẩn đoán thì không điều trị đúng được

Nỗi sợ này khiến một số người từ chối bước cần thiết nhất trong cả quá trình.

Đọc tờ kết quả giải phẫu bệnh

• Mô tả đại thể và vi thể
• Chẩn đoán
• Đôi khi có phân độ mô học
• Kết quả các nhuộm bổ sung
• Hỏi bác sĩ giải thích từng phần

Phần chẩn đoán ở cuối là phần quan trọng nhất cần hiểu rõ.

Các xét nghiệm bổ sung trên mô

• Nhuộm hoá mô miễn dịch xác định nguồn gốc tế bào
• Xét nghiệm tìm biến đổi gen của khối u
• Xác định thụ thể trong một số loại ung thư
• Ảnh hưởng trực tiếp tới lựa chọn điều trị
• Đây là lý do cần đủ mô

Những xét nghiệm này quyết định thuốc nào phù hợp với khối u cụ thể đó.

Ý kiến thứ hai về mô học

• Hoàn toàn hợp lý với chẩn đoán khó
• Có thể xin mượn tiêu bản hoặc khối nến
• Không phải là nghi ngờ bác sĩ đầu tiên
• Bác sĩ thường ủng hộ
• Đặc biệt đáng làm trước quyết định lớn

Xem lại tiêu bản ở một trung tâm khác là việc được làm thường xuyên trong ngành.

Những câu nên hỏi

• Kết quả này nghĩa là gì
• Có cần làm thêm xét nghiệm trên mẫu không
• Mẫu có đủ cho các xét nghiệm cần thiết không
• Bước tiếp theo là gì
• Tôi có cần gặp chuyên khoa nào

Hỏi xem mẫu có đủ hay không giúp tránh phải sinh thiết lại sau này.

Cách nghĩ thực tế

• Hình ảnh gợi ý, mô học xác định
• Lượng mô lấy được quyết định xét nghiệm làm được sau đó
• Không kết luận được khác với lành tính
• Lo ngại sinh thiết làm lan bệnh không có cơ sở
• Khối mô lưu trữ cho phép làm thêm xét nghiệm về sau

Nội dung này mang tính thông tin chung; kết quả giải phẫu bệnh phải do bác sĩ giải thích.

Câu hỏi thường gặp