Sau chẩn đoán, câu hỏi tiếp theo luôn là bệnh đã lan tới đâu, và đó chính là việc xếp giai đoạn.
Giai đoạn mô tả điều gì
- Kích thước và mức xâm lấn của khối u
- Có lan tới hạch lympho không
- Có di căn xa không
- Ba yếu tố này kết hợp thành giai đoạn
- Là một bức ảnh chụp tại thời điểm chẩn đoán
Ba yếu tố này được ghi lại riêng rồi mới tổng hợp thành con số giai đoạn.
Vì sao giai đoạn quan trọng
- Định hướng lựa chọn điều trị
- Giúp bác sĩ trao đổi thống nhất với nhau
- Là cơ sở để so sánh trong nghiên cứu
- Liên quan tới tiên lượng nhóm
- Không phải lời tiên đoán cho cá nhân
Giai đoạn là ngôn ngữ chung để các bác sĩ nói về cùng một tình huống.
Các xét nghiệm dùng để xếp giai đoạn
- Chụp cắt lớp
- Cộng hưởng từ với một số vị trí
- Chụp hình chuyển hoá trong một số trường hợp
- Đánh giá hạch qua phẫu thuật hoặc sinh thiết
- Tuỳ từng loại ung thư
Không phải ai cũng cần làm hết các xét nghiệm này.
Giai đoạn lâm sàng và giai đoạn mô học
- Lâm sàng dựa trên khám và hình ảnh trước điều trị
- Mô học dựa trên mẫu lấy khi phẫu thuật
- Hai con số có thể khác nhau
- Mô học thường chính xác hơn
- Hỏi bác sĩ đang nói tới loại nào
Sự khác nhau giữa hai con số này là chuyện bình thường chứ không phải sai sót.
Về hạch lympho
- Hạch là trạm trên đường bạch huyết
- Tế bào ung thư có thể tới hạch gần trước
- Tình trạng hạch ảnh hưởng lớn tới giai đoạn
- Có kỹ thuật tìm hạch cửa để hạn chế phẫu thuật rộng
- Hạch dương tính không có nghĩa là hết hy vọng
Kỹ thuật hạch cửa giúp nhiều người tránh được phẫu thuật nạo hạch rộng.
Về di căn xa
- Là khi bệnh xuất hiện ở cơ quan xa
- Thay đổi hướng điều trị đáng kể
- Vẫn có nhiều phương án điều trị
- Nhiều người sống lâu với bệnh được kiểm soát
- Mục tiêu điều trị có thể khác nhưng vẫn có ý nghĩa
Với nhiều loại ung thư, bệnh di căn ngày nay được quản lý như một bệnh mạn tính.
Về phân độ mô học
- Khác với giai đoạn
- Mô tả tế bào trông bất thường tới mức nào
- Gợi ý tốc độ phát triển
- Cũng ảnh hưởng tới quyết định điều trị
- Hai khái niệm hay bị nhầm lẫn
Giai đoạn nói bệnh lan tới đâu, phân độ nói tế bào hung hãn tới mức nào.
Về các dấu ấn sinh học
- Đặc điểm phân tử của khối u
- Thụ thể nội tiết trong một số loại
- Biến đổi gen có thuốc nhắm trúng đích
- Ngày càng quan trọng như giai đoạn
- Quyết định lựa chọn thuốc
Ngày nay đặc điểm phân tử của khối u nhiều khi quan trọng ngang với giai đoạn.
Về con số thống kê
- Mô tả một nhóm lớn người trong quá khứ
- Không dự đoán được kết cục cá nhân
- Thường chưa phản ánh điều trị mới nhất
- Có độ trễ nhiều năm
- Hỏi bác sĩ thay vì tra cứu con số
Số liệu công bố hôm nay thường phản ánh những người được điều trị nhiều năm trước.
Vì sao không nên tra cứu tỷ lệ sống
- Con số trung bình không nói gì về một người
- Không tính tới đặc điểm riêng của khối u
- Không tính tới sức khoẻ tổng thể
- Gây lo lắng không giúp ích cho quyết định
- Bác sĩ có thể cho thông tin phù hợp hơn
Không ai sống ở mức trung bình của một biểu đồ.
Hội chẩn đa chuyên khoa
- Nhiều nơi họp hội đồng để bàn từng ca
- Gồm nhiều chuyên khoa khác nhau
- Đưa ra khuyến nghị điều trị
- Hỏi xem ca của mình có được hội chẩn không
- Đây là chuẩn mực ở nhiều trung tâm
Được nhiều chuyên khoa cùng xem xét là điều đáng hỏi.
Những câu nên hỏi về giai đoạn
- Giai đoạn của tôi là gì và nghĩa là sao
- Đây là giai đoạn lâm sàng hay mô học
- Có cần làm thêm xét nghiệm để xác định không
- Điều này ảnh hưởng tới lựa chọn điều trị ra sao
- Mục tiêu điều trị trong trường hợp của tôi là gì
Câu hỏi về mục tiêu điều trị giúp hiểu rõ mình đang hướng tới điều gì.
Giai đoạn không phải bản án
- Là công cụ lập kế hoạch
- Không quyết định số phận cá nhân
- Đáp ứng điều trị khác nhau ở mỗi người
- Phương pháp điều trị liên tục cải tiến
- Tập trung vào bước tiếp theo
Con số này là điểm khởi đầu của kế hoạch chứ không phải kết luận về tương lai.
Cách nghĩ thực tế
- Giai đoạn mô tả mức lan rộng tại thời điểm chẩn đoán
- Giai đoạn khác với phân độ mô học
- Đặc điểm phân tử ngày nay quan trọng ngang giai đoạn
- Thống kê mô tả nhóm chứ không dự đoán cá nhân
- Hỏi xem ca của mình có được hội chẩn đa chuyên khoa không
Nội dung này mang tính thông tin chung; thông tin về giai đoạn phải do bác sĩ điều trị cung cấp.
Câu hỏi thường gặp
Giai đoạn ung thư là gì?
Là cách mô tả mức độ lan rộng của bệnh tại thời điểm chẩn đoán, dựa trên kích thước khối u, tình trạng hạch và có di căn xa hay không.
Giai đoạn có thay đổi theo thời gian không?
Giai đoạn lúc chẩn đoán được giữ nguyên như một mốc. Nếu bệnh tiến triển sau đó, người ta mô tả tình trạng mới chứ không đổi lại giai đoạn ban đầu.
Con số thống kê sống còn có đúng với tôi không?
Thống kê mô tả một nhóm lớn người trong quá khứ. Nó không dự đoán được kết cục của một cá nhân, và thường chưa phản ánh các phương pháp điều trị mới nhất.
Cần làm những xét nghiệm gì để xếp giai đoạn?
Tuỳ loại ung thư, có thể gồm chụp cắt lớp, cộng hưởng từ, chụp hình chuyển hoá, và đánh giá hạch. Bác sĩ chỉ định theo từng trường hợp.