Hai chữ bất thường trên tờ kết quả gây hoảng sợ nhiều hơn mức nó đáng có.
Các mức kết quả
- Bình thường
- Tế bào không điển hình ý nghĩa chưa rõ
- Tổn thương mức độ thấp
- Tổn thương mức độ cao
- Nghi ngờ ung thư
- Mỗi mức có hướng xử trí khác nhau
Phần lớn kết quả bất thường rơi vào hai mức đầu tiên sau bình thường.
Phần lớn là mức nhẹ
- Biến đổi tế bào nhẹ
- Nhiều trường hợp tự lui
- Hệ miễn dịch loại bỏ vi rút
- Tế bào trở về bình thường
- Nên nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi
Theo dõi ở đây là chiến lược có cơ sở chứ không phải trì hoãn.
Vì sao có mức ý nghĩa chưa rõ
- Tế bào hơi khác bình thường
- Nhưng chưa đủ đặc điểm để xếp loại
- Có thể do viêm hoặc thay đổi lành tính
- Thường kết hợp xét nghiệm HPV để quyết định
- Không phải kết quả đáng sợ
Kết quả này thường được làm rõ bằng xét nghiệm HPV đi kèm.
Soi cổ tử cung
- Dùng dụng cụ phóng đại quan sát bề mặt
- Bôi dung dịch làm rõ vùng bất thường
- Không đưa dụng cụ vào trong cổ tử cung
- Thường khoảng mười lăm tới ba mươi phút
- Thực hiện ở phòng khám
Cảm giác tương tự lần lấy mẫu, chỉ lâu hơn một chút.
Sinh thiết khi soi
- Lấy mẫu mô nhỏ ở vùng nghi ngờ
- Cảm giác nhói hoặc chuột rút thoáng qua
- Có thể ra ít máu sau đó
- Kết quả sau vài ngày tới vài tuần
- Cho kết luận chính xác hơn xét nghiệm tế bào
Mô học mới là thứ cho kết luận cuối cùng về mức độ tổn thương.
Chuẩn bị cho buổi soi
- Tránh ngày hành kinh nếu được
- Tránh quan hệ và đặt thuốc trước đó
- Có thể dùng thuốc giảm đau theo hướng dẫn của bác sĩ
- Mang băng vệ sinh
- Sắp xếp để không phải vội sau đó
Hỏi bác sĩ trước về việc có nên dùng thuốc giảm đau và dùng thế nào.
Sau khi soi và sinh thiết
- Ra máu hoặc dịch sẫm màu vài ngày
- Kiêng quan hệ và đặt thuốc theo dặn dò
- Đau bụng nhẹ có thể xảy ra
- Liên hệ y tế nếu ra máu nhiều hoặc sốt
- Sinh hoạt bình thường trở lại sau đó
Dịch sẫm màu sau sinh thiết là do dung dịch cầm máu chứ không đáng lo.
Khi kết quả là tổn thương mức thấp
- Thường theo dõi thay vì can thiệp
- Hẹn kiểm tra lại sau một khoảng thời gian
- Nhiều trường hợp tự lui
- Can thiệp nếu tiến triển
- Làm đúng hẹn là điều quan trọng nhất
Bỏ lỡ hẹn theo dõi làm mất hết giá trị của chiến lược này.
Khi kết quả là tổn thương mức cao
- Thường được khuyến nghị xử lý
- Loại bỏ vùng tổn thương
- Thường là thủ thuật nhỏ
- Làm ngoại trú trong nhiều trường hợp
- Sau đó vẫn cần theo dõi định kỳ
Xử lý ở giai đoạn này chính là điểm mà tầm soát ngăn được ung thư.
Các phương án xử lý
- Thủ thuật dùng vòng điện cắt vùng tổn thương
- Khoét chóp bằng dao
- Phá huỷ tổn thương bằng nhiệt hoặc lạnh
- Lựa chọn tuỳ vị trí và mức độ
- Bác sĩ giải thích ưu nhược từng cách
Mỗi phương án có ưu nhược riêng nên đáng hỏi vì sao chọn cách này.
Về khả năng sinh con
- Một số thủ thuật có thể ảnh hưởng nhẹ tới thai kỳ sau
- Nói rõ dự định sinh con với bác sĩ
- Có thể ảnh hưởng tới lựa chọn phương án
- Phần lớn vẫn mang thai bình thường sau đó
- Đây là điều nên hỏi trước khi làm
Nói về dự định sinh con trước khi làm thủ thuật là điều nên chủ động.
Sau khi xử lý tổn thương
- Có lịch theo dõi riêng
- Thường dày hơn tầm soát thông thường
- Kéo dài nhiều năm
- Vì nguy cơ tái phát vẫn còn
- Không tự giãn lịch
Nguy cơ tái phát là lý do lịch theo dõi sau xử lý kéo dài nhiều năm.
Giai đoạn chờ đợi
- Là phần khó chịu nhất
- Hỏi rõ thời gian dự kiến có kết quả
- Hỏi ai sẽ báo và bằng cách nào
- Chia sẻ với người thân
- Tránh tìm thông tin không kiểm chứng
Biết chính xác lịch trình các bước giúp giảm lo hơn mọi lời trấn an.
Những câu nên hỏi bác sĩ
- Kết quả của tôi ở mức nào
- Khả năng tự lui là bao nhiêu
- Nếu theo dõi thì bao lâu kiểm tra lại
- Nếu can thiệp thì có ảnh hưởng gì
- Tôi cần chú ý dấu hiệu nào
Viết sẵn các câu này ra giấy trước khi vào phòng khám.
Cách nghĩ thực tế
- Phần lớn kết quả bất thường là mức nhẹ
- Nhiều tổn thương nhẹ tự lui mà không cần can thiệp
- Theo dõi là chiến lược có cơ sở chứ không phải trì hoãn
- Xử lý tổn thương mức cao chính là lúc tầm soát ngăn được ung thư
- Nói với bác sĩ về dự định sinh con trước khi làm thủ thuật
Nội dung này mang tính thông tin chung; kết quả và hướng xử trí phải do bác sĩ quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả bất thường có nghĩa là ung thư không?
Hầu như không. Phần lớn kết quả bất thường là biến đổi tế bào mức độ nhẹ, nhiều trường hợp tự trở về bình thường mà không cần can thiệp.
Soi cổ tử cung là gì?
Là dùng một dụng cụ phóng đại để quan sát kỹ bề mặt cổ tử cung, thường kèm bôi dung dịch làm rõ vùng bất thường, và lấy sinh thiết nếu cần.
Tổn thương tiền ung thư có phải mổ không?
Tuỳ mức độ. Tổn thương nhẹ thường được theo dõi. Tổn thương mức cao hơn có thể cần thủ thuật loại bỏ vùng tổn thương, thường là thủ thuật nhỏ.
Xử lý tổn thương có ảnh hưởng tới việc sinh con không?
Một số thủ thuật có thể ảnh hưởng nhẹ tới thai kỳ sau này. Hãy nói với bác sĩ về dự định sinh con để cùng chọn phương án phù hợp.