Ít có kết quả xét nghiệm nào gây hoang mang và hiểu lầm nhiều như hai chữ dương tính với HPV.
HPV là gì
- Nhóm vi rút gây u nhú ở người
- Gồm rất nhiều chủng khác nhau
- Một số chủng gây mụn cóc
- Một số chủng nguy cơ cao liên quan ung thư
- Không phải mọi chủng đều đáng lo như nhau
Sự khác biệt giữa các chủng là điều quan trọng nhất cần hiểu.
Mức độ phổ biến
- Rất phổ biến trong dân số
- Phần lớn người có hoạt động tình dục từng nhiễm
- Phần lớn không biết vì không có triệu chứng
- Không phải dấu hiệu của hành vi bất thường
- Đây là thông tin giúp giảm kỳ thị
Nhiễm HPV phổ biến tới mức nó gần như là một phần của đời sống tình dục.
Phần lớn tự khỏi
- Hệ miễn dịch thường loại bỏ vi rút
- Thường trong vòng một tới hai năm
- Không để lại hậu quả
- Không cần điều trị gì
- Đây là kết cục của đa số trường hợp
Một lần nhiễm không đồng nghĩa với một vấn đề lâu dài.
Nhiễm dai dẳng mới là vấn đề
- Khi vi rút không được loại bỏ
- Tồn tại nhiều năm
- Bởi chủng nguy cơ cao
- Có thể gây biến đổi tế bào dần dần
- Đây là lý do cần theo dõi
Yếu tố thời gian mới là thứ tạo ra nguy cơ, không phải một lần nhiễm.
Cách lây truyền
- Tiếp xúc da và niêm mạc vùng sinh dục
- Thường trong quan hệ tình dục
- Không cần có xuất tinh
- Có thể lây cả khi không có triệu chứng
- Không lây qua bồn cầu hay bể bơi
Không biểu hiện gì không có nghĩa là không lây được.
Về bao cao su
- Giảm nguy cơ lây
- Nhưng không loại trừ hoàn toàn
- Vì vi rút có thể ở vùng da không được che
- Vẫn nên dùng vì nhiều lý do khác
- Không thay được vắc xin và tầm soát
Bao cao su giảm chứ không xoá được nguy cơ với loại vi rút này.
Không có cách biết nhiễm khi nào
- Vi rút có thể tồn tại nhiều năm không triệu chứng
- Dương tính hôm nay không nói gì về thời điểm nhiễm
- Không suy ra được nguồn lây
- Không nên dùng để quy kết bạn đời
- Đây là điểm gây nhiều mâu thuẫn không cần thiết
Rất nhiều mối quan hệ bị tổn hại vì hiểu sai điểm này.
Ý nghĩa của kết quả dương tính
- Có vi rút tại thời điểm xét nghiệm
- Không phải chẩn đoán ung thư
- Không phải chẩn đoán tổn thương
- Là tín hiệu cần theo dõi
- Bác sĩ hướng dẫn bước tiếp theo
Dương tính là lý do để theo dõi chứ không phải để hoảng.
Bước tiếp theo sau dương tính
- Tuỳ chủng vi rút
- Tuỳ kết quả xét nghiệm tế bào đi kèm
- Có thể chỉ cần làm lại sau một thời gian
- Có thể cần soi cổ tử cung
- Làm đúng hẹn là điều quan trọng nhất
Rất nhiều trường hợp chỉ cần làm lại sau một năm và kết quả trở về âm tính.
Không có thuốc diệt vi rút
- Không có thuốc điều trị nhiễm HPV
- Điều trị nhắm vào tổn thương nếu có
- Cẩn thận với sản phẩm quảng cáo diệt HPV
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng gì
- Hệ miễn dịch là thứ loại bỏ vi rút
Sản phẩm quảng cáo diệt vi rút này là chỗ cần rất thận trọng.
Yếu tố ảnh hưởng tới nhiễm dai dẳng
- Hút thuốc lá
- Hệ miễn dịch suy giảm
- Nhiễm đồng thời nhiều chủng
- Một số yếu tố khác đang được nghiên cứu
- Bỏ thuốc lá là việc có tác động rõ
Hút thuốc lá làm giảm khả năng cơ thể tự loại bỏ vi rút.
Về kỳ thị
- Nhiễm HPV không phản ánh phẩm chất con người
- Phổ biến ở mọi nhóm dân số
- Kỳ thị làm người ta ngại xét nghiệm
- Ngại xét nghiệm mới là điều gây hại
- Nói về nó như một vấn đề y tế bình thường
Sự im lặng vì xấu hổ gây hại nhiều hơn bản thân vi rút.
HPV và các bệnh khác
- Liên quan một số ung thư vùng hầu họng
- Liên quan ung thư hậu môn và sinh dục khác
- Ảnh hưởng cả nam và nữ
- Đây là lý do vắc xin được khuyến cáo cho cả hai giới
- Không chỉ là vấn đề của phụ nữ
Coi đây là vấn đề riêng của phụ nữ là một hiểu lầm đã cũ.
Nói chuyện với bạn đời
- Thông tin đúng giúp tránh quy kết
- Không suy ra được ai lây cho ai
- Bạn đời có thể cũng đã nhiễm và tự khỏi
- Nam giới không có xét nghiệm tầm soát HPV thường quy
- Cùng tìm hiểu từ nguồn đáng tin
Cuộc trò chuyện dựa trên thông tin đúng tránh được rất nhiều tổn thương.
Cách nghĩ thực tế
- Nhiễm HPV rất phổ biến và phần lớn tự khỏi
- Nhiễm dai dẳng bởi chủng nguy cơ cao mới là vấn đề
- Dương tính không phải chẩn đoán ung thư
- Không suy ra được thời điểm hay nguồn lây
- Kỳ thị làm người ta ngại xét nghiệm và đó mới là điều gây hại
Nội dung này mang tính thông tin chung; kết quả cụ thể phải do bác sĩ giải thích.
Câu hỏi thường gặp
HPV là gì?
Là nhóm vi rút gây u nhú ở người, gồm rất nhiều chủng. Một số chủng nguy cơ cao có liên quan tới ung thư cổ tử cung và một số ung thư khác.
Nhiễm HPV có nghĩa là sẽ bị ung thư không?
Không. Nhiễm HPV rất phổ biến và phần lớn tự khỏi trong vòng một tới hai năm. Chỉ nhiễm dai dẳng bởi chủng nguy cơ cao mới có thể dẫn tới tổn thương.
HPV lây qua đường nào?
Chủ yếu qua tiếp xúc da và niêm mạc vùng sinh dục, thường trong quan hệ tình dục. Bao cao su giảm nguy cơ nhưng không loại trừ hoàn toàn vì vi rút có thể ở vùng da không được che phủ.
Xét nghiệm HPV dương tính thì làm gì?
Bác sĩ sẽ hướng dẫn bước tiếp theo tuỳ chủng và kết quả tế bào, có thể là theo dõi hoặc soi cổ tử cung. Dương tính không phải chẩn đoán ung thư.