Nội soi đại tràng — chuẩn bị và quy trình

Người từng nội soi thường nói phần thủ thuật dễ hơn họ tưởng, còn phần chuẩn bị thì đúng như lời đồn.

Vì sao chuẩn bị ruột quan trọng

• Bác sĩ cần nhìn rõ toàn bộ niêm mạc
• Cặn phân che mất tổn thương
• Ruột không sạch dễ bỏ sót polyp
• Có thể phải làm lại toàn bộ
• Công sức chuẩn bị quyết định giá trị lần soi

Chuẩn bị không đạt nghĩa là phải trải qua toàn bộ quá trình một lần nữa.

Chế độ ăn trước ngày soi

• Theo hướng dẫn cụ thể của cơ sở
• Thường tránh thực phẩm nhiều chất xơ vài ngày trước
• Tránh hạt và vỏ
• Ngày cuối thường chuyển sang chế độ lỏng trong
• Đọc kỹ tờ hướng dẫn được phát

Hạt nhỏ là thứ hay bị sót lại và che khuất tầm nhìn.

Dung dịch làm sạch ruột

• Uống theo đúng chỉ định về thời điểm và cách chia liều
• Uống chậm và đều
• Uống lạnh dễ hơn với nhiều người
• Dùng ống hút giúp đỡ vị
• Uống thêm nước trong theo hướng dẫn

Cách chia liều theo chỉ định ảnh hưởng trực tiếp tới mức độ sạch ruột.

Mẹo giúp qua khâu chuẩn bị

• Ở gần nhà vệ sinh
• Chuẩn bị khăn ướt mềm và kem bảo vệ da
• Mặc đồ thoải mái
• Chuẩn bị sẵn thứ giải trí
• Sắp xếp để không phải ra ngoài

Kem bảo vệ vùng da quanh hậu môn là thứ nhiều người ước biết trước.

Dấu hiệu chuẩn bị đạt

• Dịch đi ra trong hoặc màu vàng nhạt
• Không còn lợn cợn
• Nếu chưa đạt thì báo cơ sở
• Có thể cần uống thêm theo hướng dẫn
• Đừng tự ý dừng giữa chừng

Dừng giữa chừng vì thấy đã đi nhiều là lý do khiến chuẩn bị không đạt.

Về thuốc đang dùng

• Báo bác sĩ toàn bộ thuốc đang dùng
• Thuốc chống đông cần hướng dẫn riêng
• Thuốc tiểu đường có thể cần điều chỉnh
• Không tự ngừng thuốc
• Hỏi trước ngày soi chứ không phải hôm đó

Mọi điều chỉnh thuốc phải do bác sĩ quyết định trước, không tự làm.

Ngày làm thủ thuật

• Mang giấy tờ và kết quả cũ
• Có người đi cùng
• Mặc đồ thoải mái
• Ký cam kết sau khi được giải thích
• Hỏi bất cứ điều gì chưa rõ trước khi bắt đầu

Thời điểm trước khi bắt đầu là lúc hỏi mọi câu còn băn khoăn.

Về thuốc an thần

• Phần lớn ca có dùng
• Giúp thư giãn và giảm khó chịu
• Nhiều người không nhớ gì về thủ thuật
• Cần theo dõi sau đó
• Không tự lái xe trong ngày

Không tự lái xe sau khi dùng thuốc an thần là quy định bắt buộc.

Quy trình soi

• Nằm nghiêng trên bàn
• Ống soi mềm được đưa vào qua hậu môn
• Bơm hơi để làm căng lòng ruột
• Quan sát khi rút ống ra
• Thường khoảng hai mươi tới bốn mươi phút

Việc quan sát kỹ diễn ra chủ yếu ở giai đoạn rút ống ra.

Khi phát hiện polyp

• Thường được cắt ngay trong lần soi
• Gửi làm giải phẫu bệnh
• Không cảm thấy đau khi cắt
• Kết quả mô học có sau vài ngày tới vài tuần
• Quyết định lịch theo dõi dựa trên kết quả đó

Đây chính là lúc thủ thuật chuyển từ chẩn đoán sang phòng bệnh.

Sau thủ thuật

• Nghỉ theo dõi một lúc
• Đầy hơi và chuột rút nhẹ là thường
• Đi lại giúp thoát hơi
• Ăn nhẹ theo hướng dẫn
• Nghỉ ngơi phần còn lại trong ngày

Cảm giác đầy hơi sau soi thường hết trong vài giờ.

Dấu hiệu cần liên hệ ngay

• Đau bụng dữ dội hoặc tăng dần
• Chảy máu nhiều qua hậu môn
• Sốt
• Bụng chướng căng
• Nôn kéo dài

Biến chứng hiếm nhưng cần được xử lý sớm nên phải biết dấu hiệu.

Nhận kết quả

• Bác sĩ thường trao đổi sơ bộ ngay sau soi
• Nhưng có thể chưa nhớ rõ do thuốc an thần
• Xin bản kết quả viết
• Ghi rõ lịch hẹn lần sau
• Đọc lại khi đã tỉnh táo

Thuốc an thần làm nhiều người quên hết cuộc trao đổi ngay sau soi.

Về khoảng cách lần sau

• Tuỳ kết quả lần này
• Không có polyp thì khoảng cách dài
• Có polyp thì lịch dày hơn
• Số lượng và loại polyp ảnh hưởng lịch
• Ghi lịch ngay vào lịch cá nhân

Khoảng cách tới lần sau được ghi trong kết quả nên đừng để thất lạc tờ giấy đó.

Cách nghĩ thực tế

• Chuẩn bị ruột quyết định chất lượng cả lần soi
• Không tự dừng uống dung dịch giữa chừng
• Báo bác sĩ về thuốc chống đông trước ngày soi
• Cần người đưa về nếu dùng thuốc an thần
• Xin bản kết quả viết và ghi lịch lần sau

Nội dung này mang tính thông tin chung; hướng dẫn cụ thể do cơ sở y tế cung cấp.

Câu hỏi thường gặp