Viêm gan C — chữa khỏi được nhưng vẫn cần theo dõi

Đây là một trong những thay đổi lớn nhất của y học trong hai thập kỷ qua: một bệnh gan mạn trở thành bệnh chữa khỏi được.

Vi rút viêm gan C

• Lây chủ yếu qua đường máu
• Phần lớn nhiễm chuyển thành mạn
• Thường không có triệu chứng nhiều năm
• Gây viêm và xơ hoá gan dần dần
• Nhiều người phát hiện tình cờ

Rất nhiều người phát hiện nhiễm khi đi xét nghiệm vì lý do khác.

Ai nên xét nghiệm

• Từng truyền máu trước khi có sàng lọc
• Từng dùng chung kim tiêm
• Từng làm thủ thuật với dụng cụ không đảm bảo
• Có men gan bất thường
• Nhiều nơi khuyến cáo xét nghiệm ít nhất một lần cho người lớn

Một lần xét nghiệm trong đời là khuyến cáo ngày càng phổ biến.

Quy trình xét nghiệm

• Bước đầu tìm kháng thể
• Kháng thể dương tính nghĩa là đã từng nhiễm
• Cần xét nghiệm tìm vi rút để biết còn nhiễm không
• Một số người tự khỏi nhiễm cấp
• Hai bước này khác nhau

Kháng thể dương tính không đồng nghĩa với đang nhiễm.

Đánh giá trước điều trị

• Xác định kiểu gen vi rút ở một số phác đồ
• Đánh giá mức độ xơ hoá gan
• Xét nghiệm chức năng gan và thận
• Rà soát thuốc đang dùng
• Bác sĩ chuyên khoa lên kế hoạch

Rà soát thuốc đang dùng quan trọng vì có nhiều tương tác cần tránh.

Về điều trị hiện nay

• Thuốc kháng vi rút tác dụng trực tiếp
• Uống theo đợt có thời hạn
• Tỷ lệ khỏi rất cao
• Tác dụng phụ thường nhẹ hơn thuốc thế hệ cũ
• Chỉ định và phác đồ do bác sĩ quyết định

Điều trị ngày nay khác hẳn so với các phác đồ cũ nhiều tác dụng phụ.

Tuân thủ điều trị

• Uống đúng giờ và đủ đợt
• Không tự ngừng khi thấy khoẻ
• Báo bác sĩ mọi thuốc khác đang dùng
• Kể cả thực phẩm chức năng và thảo dược
• Tương tác thuốc là vấn đề thật

Nhiều loại thảo dược và thực phẩm chức năng tương tác với nhóm thuốc này.

Xác nhận đã khỏi

• Xét nghiệm tìm vi rút sau khi kết thúc điều trị
• Thường sau một khoảng thời gian nhất định
• Không còn vi rút nghĩa là đã khỏi
• Kháng thể vẫn dương tính suốt đời
• Đừng nhầm hai kết quả này

Kháng thể còn dương tính là dấu vết cũ chứ không phải bệnh còn.

Vì sao vẫn cần theo dõi sau khỏi

• Tổn thương gan đã hình thành không biến mất
• Xơ gan vẫn là nền nguy cơ
• Người xơ hoá nhiều vẫn cần tầm soát ung thư gan
• Khoảng cách theo chỉ định bác sĩ
• Đây là điểm nhiều người hiểu lầm

Hết vi rút không có nghĩa là gan trở lại như chưa từng bị gì.

Gan có hồi phục được không

• Viêm giảm sau khi hết vi rút
• Xơ hoá mức nhẹ có thể cải thiện
• Xơ gan giai đoạn muộn khó đảo ngược
• Nhưng nguy cơ biến chứng vẫn giảm
• Điều trị vẫn rất đáng làm

Điều trị mang lại lợi ích rõ ngay cả khi gan không hồi phục hoàn toàn.

Về tái nhiễm

• Khỏi bệnh không tạo miễn dịch bảo vệ
• Có thể nhiễm lại nếu tiếp xúc nguồn lây
• Cần tránh dùng chung kim tiêm và vật dụng sắc nhọn
• Chú ý dụng cụ xăm và làm móng
• Tái nhiễm điều trị lại được

Đây là điểm khác với một số bệnh nhiễm khác nên cần nói rõ.

Không có vắc xin

• Chưa có vắc xin phòng viêm gan C
• Khác với viêm gan A và B
• Phòng ngừa dựa vào tránh đường lây
• Nên tiêm vắc xin viêm gan A và B nếu chưa có miễn dịch
• Bảo vệ gan khỏi tổn thương thêm

Người bệnh gan nên được bảo vệ khỏi các loại viêm gan khác.

Đường lây cần tránh

• Dùng chung kim tiêm và dụng cụ tiêm chích
• Dụng cụ xăm và xỏ khuyên không tiệt trùng
• Dùng chung dao cạo và bàn chải
• Một số thủ thuật y tế không đảm bảo
• Lây qua quan hệ tình dục ít gặp hơn viêm gan B

Chọn cơ sở xăm và làm móng đảm bảo vô trùng là việc rất thực tế.

Chăm sóc gan trong và sau điều trị

• Không uống rượu bia
• Kiểm soát cân nặng và đường huyết
• Cẩn trọng với thuốc và thực phẩm chức năng
• Hỏi dược sĩ trước khi dùng thuốc mới
• Khám định kỳ theo hẹn

Gan đã tổn thương cần được bảo vệ khỏi mọi yếu tố gây hại thêm.

Về kỳ thị

• Bệnh này thường bị gán với những đánh giá không đúng
• Nhiều người nhiễm qua truyền máu hoặc thủ thuật y tế
• Kỳ thị làm người ta ngại xét nghiệm
• Ngại xét nghiệm là điều gây hại thật
• Bệnh này chữa khỏi được

Điều trớ trêu là một bệnh chữa khỏi được lại bị trì hoãn vì xấu hổ.

Cách nghĩ thực tế

• Phần lớn trường hợp chữa khỏi được bằng thuốc hiện nay
• Kháng thể dương tính không đồng nghĩa đang nhiễm
• Người đã xơ hoá nhiều vẫn cần tầm soát ung thư gan sau khi khỏi
• Khỏi rồi vẫn có thể tái nhiễm
• Chưa có vắc xin nên phòng ngừa dựa vào tránh đường lây

Nội dung này mang tính thông tin chung; điều trị phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.

Câu hỏi thường gặp