Gan nhiễm mỡ và xơ gan — con đường âm thầm

Một lá gan nhiễm mỡ không gây đau, không gây khó chịu, và đó chính là vấn đề.

Gan nhiễm mỡ là gì

• Mỡ tích tụ trong tế bào gan
• Thường phát hiện tình cờ qua siêu âm
• Phần lớn không có triệu chứng
• Liên quan tới các rối loạn chuyển hoá
• Ngày càng phổ biến

Phần lớn ca được phát hiện khi đi siêu âm vì một lý do khác.

Liên quan tới những gì

• Thừa cân, nhất là mỡ bụng
• Tiểu đường type hai và kháng insulin
• Rối loạn mỡ máu
• Huyết áp cao
• Thường đi cùng nhau thành một cụm

Gan nhiễm mỡ hiếm khi đứng một mình mà thường đi cùng các rối loạn khác.

Không phải ai cũng tiến triển nặng

• Phần lớn dừng ở mức nhiễm mỡ đơn thuần
• Một phần có viêm kèm theo
• Nhóm có viêm dễ tiến triển xơ hoá
• Một số đi tới xơ gan
• Mức độ xơ hoá là thông tin quan trọng nhất

Xác định ai thuộc nhóm có nguy cơ tiến triển là mục tiêu của việc đánh giá.

Men gan không đủ để đánh giá

• Nhiều người có xơ hoá mà men gan bình thường
• Men gan dao động theo thời điểm
• Men gan bình thường không loại trừ vấn đề
• Cần công cụ đánh giá xơ hoá
• Đây là hiểu lầm gây yên tâm sai

Rất nhiều người yên tâm vì men gan bình thường trong khi gan đã xơ hoá đáng kể.

Đánh giá mức xơ hoá

• Các chỉ số tính từ xét nghiệm máu
• Kỹ thuật đo độ đàn hồi gan
• Sinh thiết gan trong một số trường hợp
• Bác sĩ chọn phương pháp phù hợp
• Kết quả quyết định hướng theo dõi

Mức xơ hoá là thứ quyết định người đó có cần tầm soát ung thư gan hay không.

Khi nào cần tầm soát ung thư gan

• Khi đã có xơ gan
• Không phải mọi người gan nhiễm mỡ đều cần
• Bác sĩ đánh giá mức xơ hoá trước
• Chỉ định cá nhân hoá
• Hỏi bác sĩ về trường hợp của mình

Chỉ một phần nhỏ người gan nhiễm mỡ thuộc nhóm cần tầm soát định kỳ.

Giảm cân là can thiệp chính

• Giảm một phần cân nặng cải thiện mỡ gan
• Giảm nhiều hơn có thể cải thiện cả viêm
• Giảm từ từ và giữ được mới có ý nghĩa
• Giảm quá nhanh không được khuyến khích
• Đây là biện pháp có bằng chứng tốt nhất

Điều khó không phải giảm cân mà là giữ được kết quả đó.

Về chế độ ăn

• Giảm đường và đồ uống có đường
• Giảm thực phẩm siêu chế biến
• Tăng rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt
• Kiểu ăn địa trung hải được nhắc tới nhiều
• Duy trì được quan trọng hơn hoàn hảo

Đồ uống có đường là nguồn fructose mà gan phải xử lý trực tiếp.

Về vận động

• Cải thiện mỡ gan ngay cả khi cân không giảm nhiều
• Kết hợp vận động tim phổi và kháng lực
• Đều đặn quan trọng hơn cường độ
• Bắt đầu từ mức hiện tại
• Cũng cải thiện đường huyết

Vận động có tác động lên gan độc lập với việc cân nặng có giảm hay không.

Về rượu bia

• Làm tổn thương gan thêm
• Cộng dồn với tổn thương do mỡ
• Nên hạn chế hoặc ngừng
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp với mình
• Người đã xơ hoá nên ngừng hoàn toàn

Hai nguyên nhân tổn thương gan cùng lúc đẩy nhanh quá trình hơn nhiều.

Kiểm soát các bệnh đi kèm

• Đường huyết
• Mỡ máu
• Huyết áp
• Điều trị các bệnh này cũng có lợi cho gan
• Theo chỉ định bác sĩ

Điều trị các rối loạn chuyển hoá cũng chính là điều trị cho gan.

Cẩn trọng với sản phẩm bổ gan

• Phần lớn chưa được chứng minh hiệu quả
• Một số thảo dược có thể gây tổn thương gan
• Không tự dùng kéo dài
• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước
• Báo bác sĩ mọi thứ đang dùng

Một số sản phẩm được bán với danh nghĩa bổ gan lại chính là nguyên nhân gây viêm gan do thuốc.

Theo dõi lâu dài

• Khám định kỳ theo hẹn
• Đánh giá lại mức xơ hoá sau một thời gian
• Tình trạng có thể cải thiện hoặc xấu đi
• Điều chỉnh kế hoạch theo kết quả
• Đây là quá trình dài hạn

Tin tốt là tình trạng này có thể cải thiện nếu can thiệp đủ sớm.

Cách nghĩ thực tế

• Gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng
• Men gan bình thường không loại trừ xơ hoá
• Mức xơ hoá quyết định có cần tầm soát hay không
• Giảm cân từ từ và vận động là can thiệp có bằng chứng
• Cẩn trọng với sản phẩm quảng cáo bổ gan

Nội dung này mang tính thông tin chung; đánh giá và theo dõi phải do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp