Nếu chỉ được chọn một việc để giảm nguy cơ ung thư, thì đây là việc đó.
Lợi ích bắt đầu rất sớm
- Nhịp tim và huyết áp cải thiện trong những giờ đầu
- Khứu giác và vị giác cải thiện trong vài ngày tới vài tuần
- Chức năng phổi cải thiện trong vài tháng
- Nguy cơ tim mạch giảm rõ sau một năm
- Nguy cơ ung thư giảm dần theo năm
Những thay đổi đầu tiên diễn ra nhanh hơn nhiều người nghĩ.
Không bao giờ là quá muộn
- Lợi ích xuất hiện ở mọi độ tuổi
- Kể cả với người đã hút nhiều chục năm
- Kể cả với người đã có bệnh
- Bỏ thuốc cải thiện kết quả điều trị nhiều bệnh
- Càng sớm càng tốt nhưng muộn vẫn hơn không
Ngay cả người đã được chẩn đoán bệnh cũng hưởng lợi từ việc ngừng hút.
Vì sao khó bỏ
- Nicotine gây lệ thuộc thực thể
- Thói quen gắn với các tình huống hàng ngày
- Gắn với cảm xúc và căng thẳng
- Yếu tố xã hội
- Đây là vấn đề y tế chứ không phải vấn đề ý chí
Coi đây là vấn đề ý chí đơn thuần là lý do nhiều người tự trách mình vô ích.
Chuẩn bị trước khi bỏ
- Chọn một ngày cụ thể
- Ghi lại lý do của mình
- Nhận diện các tình huống hay hút
- Chuẩn bị phương án thay thế cho từng tình huống
- Báo người thân để được hỗ trợ
Biết trước tình huống nào sẽ khó giúp chuẩn bị được cách xử lý.
Các hỗ trợ có bằng chứng
- Tư vấn hành vi
- Liệu pháp thay thế nicotine
- Thuốc kê đơn hỗ trợ cai
- Đường dây tư vấn cai thuốc ở một số nơi
- Kết hợp hành vi và thuốc cho hiệu quả cao nhất
Kết hợp hai hướng cho tỷ lệ thành công cao hơn hẳn so với chỉ dùng một.
Về liệu pháp thay thế nicotine
- Cung cấp nicotine mà không có khói và các chất độc kèm theo
- Giảm triệu chứng cai
- Có nhiều dạng khác nhau
- Cách dùng và lựa chọn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ
- Dùng đúng cách quan trọng hơn người ta nghĩ
Dùng không đủ hoặc không đúng cách là lý do nhiều người thấy nó không hiệu quả.
Về thuốc kê đơn
- Có thuốc được chỉ định hỗ trợ cai thuốc
- Phải do bác sĩ kê và theo dõi
- Có chống chỉ định và tác dụng phụ
- Không tự mua dùng
- Trao đổi với bác sĩ về lựa chọn phù hợp
Lựa chọn thuốc phụ thuộc bệnh nền và các thuốc đang dùng.
Triệu chứng cai
- Thèm thuốc
- Cáu gắt và bồn chồn
- Khó tập trung
- Khó ngủ
- Tăng cảm giác thèm ăn
- Thường nặng nhất trong tuần đầu rồi giảm dần
Biết trước rằng tuần đầu là khó nhất giúp người ta trụ qua được.
Đối phó với cơn thèm
- Cơn thèm thường chỉ kéo dài vài phút
- Uống nước, đi lại, làm việc gì đó bằng tay
- Tránh tình huống kích hoạt trong giai đoạn đầu
- Hít thở sâu
- Nhắc lại lý do của mình
Cơn thèm đến rồi đi như một làn sóng và vượt qua được bằng cách chờ.
Về tăng cân sau khi bỏ
- Khá thường gặp
- Thường ở mức khiêm tốn
- Lợi ích của bỏ thuốc vượt xa tác hại của vài cân
- Vận động và ăn uống hợp lý giúp kiểm soát
- Đừng để nỗi lo này cản việc bỏ thuốc
Sợ tăng cân là lý do trì hoãn phổ biến mà không cân xứng với lợi ích.
Về tái nghiện
- Rất thường gặp và không phải thất bại
- Phần lớn người bỏ thành công từng thử nhiều lần
- Mỗi lần thử là một lần học
- Xem lại điều gì đã kích hoạt
- Bắt đầu lại sớm thay vì chờ
Hút một điếu không có nghĩa là phải quay lại như cũ.
Về thuốc lá điện tử
- Không được coi là vô hại
- Tác động lâu dài chưa rõ
- Có nguy cơ gây lệ thuộc nicotine, nhất là ở người trẻ
- Nếu cân nhắc dùng để cai, hãy trao đổi với bác sĩ
- Ưu tiên các phương án có bằng chứng
Chuyển sang một sản phẩm khác không giống với việc ngừng phơi nhiễm.
Về hút thuốc lá thụ động
- Gây hại cho người xung quanh
- Trẻ em đặc biệt nhạy cảm
- Không có mức phơi nhiễm được coi là an toàn
- Hút ngoài ban công không loại bỏ hoàn toàn
- Bỏ thuốc bảo vệ cả gia đình
Bỏ thuốc là món quà cho những người sống cùng mình.
Giữ động lực lâu dài
- Ghi lại những cải thiện mình cảm nhận được
- Tính khoản tiền tiết kiệm được
- Ăn mừng các mốc
- Tránh nghĩ chỉ một điếu thì không sao
- Nhờ người thân nhắc khi cần
Suy nghĩ chỉ một điếu thôi là con đường quen thuộc dẫn tới tái nghiện.
Cách nghĩ thực tế
- Lợi ích bắt đầu ngay trong những giờ đầu
- Không bao giờ là quá muộn để bỏ
- Đây là vấn đề y tế chứ không phải vấn đề ý chí
- Kết hợp hỗ trợ hành vi và thuốc cho hiệu quả cao nhất
- Tái nghiện là một phần của quá trình chứ không phải thất bại
Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi thuốc hỗ trợ cai phải do bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn.
Câu hỏi thường gặp
Bỏ thuốc ở tuổi nào cũng có lợi phải không?
Đúng. Lợi ích xuất hiện ở mọi độ tuổi, kể cả với người đã hút nhiều năm. Càng bỏ sớm lợi ích càng lớn nhưng không bao giờ là quá muộn.
Có những cách hỗ trợ nào?
Có tư vấn hành vi, các liệu pháp thay thế nicotine và thuốc kê đơn. Hiệu quả cao nhất khi kết hợp hỗ trợ hành vi với thuốc. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Thất bại nhiều lần thì có bỏ được không?
Có. Phần lớn người bỏ thuốc thành công đều từng thất bại nhiều lần trước đó. Mỗi lần thử là một lần học được điều gì đó.
Thuốc lá điện tử có phải giải pháp an toàn không?
Không được coi là vô hại và tác động lâu dài chưa rõ. Nếu đang cân nhắc dùng để cai thuốc, hãy trao đổi với bác sĩ về các phương án có bằng chứng.