Phần chụp là phần dễ nhất của cả quá trình.
Trước khi đi
- Đặt lịch và hỏi dặn dò cụ thể
- Mang phim phổi cũ nếu có
- Mặc đồ không có kim loại
- Tháo trang sức vùng ngực
- Báo nếu có khả năng đang mang thai
Cúc kim loại và móc áo trong gây nhiễu hình nên nên mặc áo đơn giản.
Quy trình chụp
- Nằm ngửa trên bàn chụp
- Hai tay giơ lên qua đầu
- Bàn trượt qua vòng máy
- Được yêu cầu hít sâu và nín thở vài giây
- Thời gian chụp chỉ vài giây
Việc nín thở đúng lúc quyết định chất lượng hình ảnh.
Cảm giác khi chụp
- Không đau
- Máy có tiếng ồn nhẹ
- Không gian mở chứ không kín như máy cộng hưởng từ
- Toàn bộ buổi thường dưới mười lăm phút
- Về ngay sau khi chụp
Người sợ không gian kín thường thấy máy này dễ chịu hơn nhiều.
Về liều tia
- Thấp hơn nhiều so với chụp cắt lớp thông thường
- Cao hơn X quang phổi
- Tích luỹ qua các năm
- Ở nhóm có chỉ định, lợi ích được đánh giá vượt rủi ro
- Đây là lý do chỉ tầm soát ở nhóm nguy cơ cao
Cân nhắc liều tia là một phần của việc giới hạn đối tượng tầm soát.
Về kết quả
- Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh đọc phim
- Kết quả thường phân loại theo hệ thống chuẩn
- Mỗi mức đi kèm khuyến nghị xử trí
- Hỏi rõ mức của mình và ý nghĩa
- Xin bản sao và đĩa hình ảnh
Phần khuyến nghị trong kết quả là chỗ quan trọng nhất cần đọc.
Khi kết quả không có nốt
- Quay lại chụp theo lịch năm sau
- Không có nghĩa là không bao giờ mắc bệnh
- Vẫn chú ý triệu chứng giữa các kỳ
- Đặt nhắc cho lần sau ngay
- Tiếp tục hoặc bắt đầu bỏ thuốc
Một kết quả sạch là lý do để tiếp tục chương trình chứ không phải để dừng.
Khi phát hiện nốt nhỏ
- Rất thường gặp
- Phần lớn lành tính
- Thường chỉ cần chụp lại sau một khoảng thời gian
- Xem nốt có thay đổi không
- Ổn định qua thời gian là dấu hiệu tốt
Sự ổn định qua các lần chụp là bằng chứng mạnh cho tính lành tính.
Khi nốt cần theo dõi sát
- Kích thước lớn hơn
- Đặc điểm bờ không đều
- Thay đổi so với phim cũ
- Có thể cần chụp sớm hơn
- Hoặc cần thêm phương pháp khác
Thay đổi qua thời gian là yếu tố quan trọng hơn kích thước tại một thời điểm.
Các bước chuyên sâu hơn
- Chụp cắt lớp có tiêm thuốc
- Chụp hình chuyển hoá trong một số trường hợp
- Sinh thiết qua da hoặc qua nội soi phế quản
- Hội chẩn chuyên khoa
- Không phải trường hợp nào cũng đi tới các bước này
Chỉ một phần nhỏ nốt phát hiện được đi tới bước sinh thiết.
Khi kết quả đọc chậm hơn dự kiến
- Phim tầm soát thường được đọc theo đợt
- So sánh với phim cũ mất thêm thời gian
- Một số ca được hội chẩn thêm
- Chậm hơn không có nghĩa là có vấn đề
- Vẫn nên chủ động liên hệ nếu quá hẹn nhiều
Việc so sánh kỹ với phim các năm trước là lý do chính làm kết quả lâu hơn.
Về phát hiện ngoài phổi
- Phim ngực cũng thấy một phần các cơ quan lân cận
- Có thể phát hiện vấn đề khác
- Vôi hoá mạch vành là ví dụ thường gặp
- Một số cần theo dõi thêm
- Bác sĩ sẽ hướng dẫn
Những phát hiện ngoài ý muốn này đôi khi lại là thông tin có giá trị.
Giữ phim để so sánh
- Xin đĩa hình ảnh mỗi lần chụp
- Lưu cùng bản kết quả
- Mang theo mỗi lần chụp tiếp
- Chụp ở cùng cơ sở giúp so sánh dễ hơn
- Đây là việc rất đáng làm
Không có phim cũ để so sánh là lý do khiến nhiều nốt phải theo dõi thêm không cần thiết.
Giai đoạn chờ kết quả
- Hỏi trước thời gian dự kiến
- Hỏi ai sẽ báo và bằng cách nào
- Chủ động liên hệ nếu quá hẹn
- Không nghe tin không có nghĩa là bình thường
- Giữ nhịp sinh hoạt bình thường
Chủ động gọi lại khi quá hẹn là việc nên làm chứ không phải làm phiền.
Kết hợp với tư vấn bỏ thuốc
- Nhiều chương trình lồng ghép tư vấn bỏ thuốc
- Đây là thời điểm nhiều người sẵn sàng thay đổi
- Hỏi về các hỗ trợ sẵn có
- Kết hợp hai việc hiệu quả hơn
- Đừng bỏ lỡ cơ hội này
Thời điểm vừa đi tầm soát là lúc nhiều người có động lực bỏ thuốc nhất.
Cách nghĩ thực tế
- Chụp không tiêm thuốc và chỉ mất vài giây
- Phần lớn nốt phát hiện được là lành tính
- Thay đổi qua thời gian quan trọng hơn kích thước một lần
- Giữ đĩa hình ảnh để so sánh năm sau
- Không nghe tin không có nghĩa là kết quả bình thường
Nội dung này mang tính thông tin chung; kết quả phải do bác sĩ giải thích.
Câu hỏi thường gặp
Chụp có cần tiêm thuốc không?
Không. Chụp cắt lớp liều thấp dùng để tầm soát không tiêm thuốc cản quang, nên không cần chuẩn bị đặc biệt về mặt này.
Có cần nhịn ăn không?
Thường không cần vì không tiêm thuốc. Hãy hỏi cơ sở khi đặt lịch để chắc chắn về dặn dò cụ thể.
Liều tia có đáng lo không?
Liều thấp hơn nhiều so với chụp cắt lớp thông thường. Ở nhóm có chỉ định, lợi ích được đánh giá là vượt rủi ro từ liều tia tích luỹ.
Bao lâu có kết quả?
Tuỳ cơ sở, thường từ vài ngày tới một hai tuần. Hãy hỏi rõ khi nào và ai sẽ báo kết quả trước khi ra về.